ممکن است ببر مازندران هنوز هم در ایران وجود داشته باشد؟

به گزارش اطلاعات آنلاین، روزگاری جنگل های ناحیه خزری را هیاهوی جانوران درنده پر می کرد؛ گرگ ها، گرازهای وحشی، شغال ها، پلنگ ها، خرس های قهوه ای، گوسفندهای وحشی، غزال ها، گوزن ها، یوزپلنگ ها و پلنگ ها. بیش تر این پستانداران هنوز در جنگل های باقی مانده منطقه از جمله پارک ملی گلستان و ساحل غربی دریای خزر که پناهگاه زمستانی میلیون ها پرنده است به زندگی خود ادامه می دهند.

زیستگاه مورد پسند ببر مازندران حوالی دشت های ساحلی دریای خزر به ویژه استان های مازندران، گیلان و گلستان بوده است. به دلیل شکار بی رویه و جنگل زدایی به ناچار ابتدا از زمین های پست پُرآب به گستره های جنگلی و سپس به مرداب های اطراف رودخانه های بزرگ عقب نشینی کرد تا این که سرانجام پس از انزوا در میان کوه ها به کلی از بین رفت.

لازم به ذکر است که برخی گربه شناسان علت انقراض ببر مازندران را نه شکار و کشتار، بلکه عدم وجود زیستگاه مناسب می دانند.

دو گونه دیگر از ببرها که به دست انسان ها سرنوشت غم انگیز مشابهی برایشان رقم خورد، ببر جاوه و ببر بالی هستند.

ببر مازندران برای زادآوری نیاز به برکه ها و نیزارهای اطراف آبگیرها، رودخانه ها و دریاچه ها دارد اما آن چه از گزارش های متخصصان محیط زیست بر می آید، آن است که چنین زیستگاهی به ندرت در شمال ایران وجود دارد.

پس از تشکیل سازمان صید و شکار، “کمیته ببریابی” به سرپرستی ناصر بیانی افسر شکاربان در سال ۱۳۵۳ تشکیل و پروژه جست‌وجوی ببر برای نخستین بار در تاریخ ایران آغاز شد. تمامی مأموران مستقر در حوزه استحفاظی محیط ‌زیست گرگان و گنبد و پارک ملی گلستان موظف شدند تا دیده ‌ها و شنیده‌ های شاهدان محلی را جمع ‌آوری و مستندسازی کنند و از مناطق مشکوک به حضور ببر بازدید کرده و آمار مشاهدات خود را ارائه دهند اما متأسفانه پس از دو سال تلاش و فعالیت هیچ اثری از ببرهای مازندران مشاهده نشد.

هر از چندگاهی شایعاتی شنیده می شود که حاکی از زنده بودن این ببر زیبا هستند، ولی هیچ کدام از آنها پیگیری و تأیید نشده اند. به گفته بعضی از کارشناس های حیات وحش، این احتمال وجود دارد که ببرهای مازندران هنوز هم در دامنه های کوه های جنوبی علی آباد در هر دو سوی مرز ترکمنستان و نیز در گوشه جنوب شرقی ساحل دریای خزر، در نزدیکی منطقه حفاظت شده پَروَر به زندگی ادامه می دهند. سال ها پیش، در این منطقه ۲۰ رد پا از یک گربه سان بزرگ هم در زمین پوشیده از برف و هم روی خاک مشاهده شد که به طول ۱۲ سانتی متر و عرض ۵/۱۴ سانتی متر بودند. این ردپاها نمی توانستند متعلق به پلنگ ایرانی باشند که هنوز در این ناحیه زندگی می کند؛ زیرا ردپاها بسیار بزرگ تر بودند؛ مگر این که پلنگ ایرانی فوق العاده بزرگی بوده باشد.

پیش از این که بسیاری از منابع و اطلاعات ارزشمند درباره ببر مازندران برای همیشه از بین بروند باید مطالعات علمی، تاریخی و فرهنگی انجام داد. بیش تر افرادی که از نزدیک این ببر شگفت انگیز را دیده اند اکنون به سن کهولت رسیده اند و با از دست دادن این افراد، دانستنی های بسیاری را نیز از دست خواهیم داد. هنوز دیر نشده است تا اطلاعات و تجربه های افراد قابل اعتماد را ثبت کنیم. در صورتی که به احتمال حتی یک درصد ببر مازندران باقی مانده باشد باید برای نجات آن یا حفظ ژن های آن کاری کرد. به هر حال، تا زمانی که اطلاعات لازم و کافی بیش تری به دست نیاوریم غیر از حدس زدن و پیش بینی کردن کار دیگری نمی توان انجام دارد.

ببر مازندران با نام علمی Panthera tigris virgata که به آن «ببر هیرکانی»، «ببر کاسپین» و «ببر تورانی» نیز می گویند در گذشته در جنگل های پراکنده و حاشیه رودخانه ها در غرب (ترکیه) و جنوب دریای خزر (ایران) تا آسیای مرکزی شامل بیابان «تکله مکان» در کشور چین پراکندگی داشته است.