راه اندازی «اتاق سیگار» در مترو

رامتین مرتضوی . نخستین اتاق سیگار یا به اصطلاح «اسموک‌روم» متروی تهران با هدف ساماندهی محل استعمال دخانیات، کاهش مواجهه مسافران با دود دست‌دوم و جلوگیری از رهاشدن فیلتر سیگار در محیط ایستگاه، در سکوی شمالی ایستگاه صادقیه به بهره‌برداری رسید؛ فضایی که به گفته مشاور علمی جمعیت مبارزه با دخانیات، در عین مدیریت مصرف دخانیات، باید فرصتی برای آموزش و تشویق مصرف‌کنندگان به ترک سیگار نیز باشد.

به گزارش اطلاعات، اتاق سیگار (به عنوان فضای مشخصی برای استعمال دخانیات با هدف محدود کردن انتشار دود و جمع‌آوری پسماند سیگار از محیط‌های عمومی ایجاد شده است) این اتاق در متروی تهران، روز گذشته با حضور مدیران متروی تهران و دکتر شریف ترکمن‌نژاد، مشاور علمی جمعیت مبارزه با دخانیات کشور، گشایش یافت. این فضا با هدف ایجاد محلی مشخص و سامان‌یافته برای استعمال دخانیات، مدیریت و جمع‌آوری فیلترهای سیگار و ارائه مشاوره‌های رایگان در این زمینه راه‌اندازی شده تا از انتشار دود سیگار در فضای عمومی ایستگاه و در معرض قرار گرفتن سایر مسافران جلوگیری شود. براساس دستورالعمل بهره‌برداری از این فضا نیز، حداقل زمان مورد نیاز برای استفاده از اتاق سیگار حدود ۲ تا ۳دقیقه تعیین شده است.

ضرورت وجود

مشاور علمی جمعیت مبارزه با دخانیات ایران، در رابطه با ضرورت تأسیس این مکان به خبرنگار «اطلاعات» گفت: این مکان، به دنبال درخواست مسئولان متروی صادقیه مبنی بر اینکه افرادی که از سمت کرج می‌آیند و اینجا پیاده می‌شوند، به دلیل فاصله زیادی که بین دو ایستگاه است، بلافاصله پس از رسیدن به ایستگاه، سیگار خود را روشن می‌کنند؛ احداث شده است.

به گفته ترکمن‌نژاد، این مسئله، علاوه‌بر این که محوطه را آلوده می‌کند، باعث آلودگی ریل‌های قطار نیز می‌شود و ممکن است فیلترهای روشن سیگار در معرض کابل‌های مترو قرار بگیرند و موجب خرابی و حتی ایجاد فاجعه شوند.

وی ادامه داد: راه‌اندازی اتاق سیگار در محوطه‌های بسته اصلا مورد تأیید ما نیست و در ایستگاه مذکور هم با توجه به اینکه فضا بسته نیست، به سه دلیل پذیرفتیم که به مسئولان مشورت بدهیم و با اجرای این طرح موافقت کنیم؛ دلیل اول، این بود که فیلتر سیگار که بسیار آلاینده است و حاوی حدود ۷هزار ماده آسیب‌زا برای سلامت و محیط‌زیست است، به‌جای اینکه روی ریل یا در محیط طبیعی رها شود، مدیریت و در سطل‌های مخصوص جمع‌آوری شود. دلیل دوم، این بود که با اختصاص دادن محوطه‌ای مشخص به افراد سیگاری، سایر شهروندان در معرض دود دست دوم قرار نگیرند و آسیب نبینند. دلیل سوم نیز، این بود که بتوانیم افرادی را که به این محل مراجعه می‌کنند، در معرض آموزش‌های تصویری و مکتوبی که روی در و دیوار قرار می‌گیرند، قرار دهیم و همچنین با نصب آدرس و شماره تلفن مرکز جمعیت مبارزه با دخانیات ایران، آنها را برای ترک سیگار هدایت کنیم. به این سه دلیل موافقت کردیم که چنین کاری در این محل انجام شود.

فقط فضای باز

ترکمن‌نژاد در پاسخ به این سوال که علت تأکید شما بر ضرورت باز بودن فضای اتاق سیگار و امکان اجرای چنین طرحی در ایستگاه‌هایی مانند «تئاتر شهر»، گفت: دخانیات، سالیانه در جهان ۸میلیون و ۲۰۰ هزار نفر را به کام مرگ می‌کشاند. از این تعداد، یک میلیون و ۲۰۰هزار نفر افرادی هستند که خودشان مصرف‌کننده نیستند، اما با دود دست دوم مواجه می‌شوند؛ یعنی دود سیگار دیگران، وارد حلق و ریه آنها می‌شود. از این تعداد نیز ۶۵هزار نفر کودک هستند! بنابراین، وقتی می‌بینیم دود دست دوم سالانه یک میلیون و ۲۰۰هزار نفر را از بین می‌برد، اجازه نمی‌دهیم در محیط‌های سربسته‌ای که مردم حضور دارند، افراد در معرض دود دست دوم دیگران قرار بگیرند. بنابراین، تنها مجوز چنین فضایی این است که در محیط باز باشد. در فضای باز هم می‌گوییم باید کاری کنیم که حداقل فیلتر سیگار، که یکی از شایع‌ترین زباله‌های سمی کره زمین است، مدیریت شود.

۴.۵تریلیون فیلتر!

وی افزود: حدود ۴.۵تریلیون فیلتر از مجموع ۶تریلیون نخ سیگاری که سالانه در جهان تولید می‌شود، متاسفانه توسط مردم در محیط‌های گوناگون رها می‌شود؛ در سواحل، خیابان‌ها، کوه‌ها و تقریبا همه‌جا. بنابراین، باید این موضوع را مدیریت کنیم تا آلودگی به منابع آب زیرزمینی و محیط‌زیست گسترش پیدا نکند، فیلترها جمع‌آوری شوند و بتوان برای آنها فکری کرد. 

مشاور جمعیت مبارزه با دخانیات درباره ایجاد اتاق سیگار در ایستگاه تئاتر شهر گفت: هدف بعدی ما، این است که مصرف دخانیات در اماکن عمومی اعم از ایستگاه‌های مترو  و     پارک‌ها را با ایجاد آموزش و اعمال محدودیت‌هایی که امکان اجرای آنها وجود دارد، ممنوع کنیم.

مشاور علمی جمعیت مبارزه با دخانیات کشور در پاسخ به این دیدگاه که با توجه به دشواری ترک سیگار، اختصاص فضاهایی برای استعمال دخانیات، مانند «اتاق سیگار»، حتی در پارک‌ها می‌تواند راهکار مناسبی باشد، گفت: البته درباره اتاق سیگار متروی صادقیه، به دلیل اینکه بخشی از سقف کاملا باز است، نیازی به هواکش وجود نداشت و فضا به شکلی طراحی شده که دود کاملاً وارد فضای باز شود و از محیط خارج شود. با این حال، ما خیلی موافق نیستیم که در همه‌جا، اتاق دود ایجاد کنیم، مگر اینکه واقعا احساس کنیم با این کار، حداقل می‌توانیم از آسیب دود دست دوم و ته‌مانده سیگار جلوگیری کنیم، درواقع، تلاش و انرژی ما صرف این موضوع می‌شود که تا آنجا که ممکن است، مردم، دخانیات مصرف نکنند. 

وی ادامه داد: با محدود کردن اماکن فروش، آموزش دانش‌آموزان و نوجوانان و انتشار پیامدهای نامطلوب دخانیات برای عموم جامعه تلاش می‌کنیم بگوییم که اصلاً مصرف دخانیات صورت نگیرد. اما تا زمانی که این اقدامات پاسخگو نباشد، به‌خصوص در مورد افرادی که بالای ۲۵سال سن دارند و سال‌هاست مصرف دخانیات را آغاز کرده‌اند، موضوع پیچیده‌تر می‌شود.  به گفته ترکمن‌نژاد، ۸۰درصد مصرف‌کنندگان دخانیات، مصرف را از زیر ۱۸سالگی آغاز می‌کنند و تا زمانی که با مشکلی مواجه نشده‌اند، به فکر ترک نمی‌افتند. بنابراین، ما تمام تلاش خود را می‌کنیم، اما در جاهایی که ضرورتی وجود داشته باشد، از ایجاد اتاق‌های دود نیز حمایت می‌کنیم.

مردم فریب تبلیغات شرکت‌های دخانیات را نخورند

ترکمن‌نژاد به مردم توصیه کرد فریب تبلیغات شرکت‌های دخانیات را نخورند. چه محصولات سنتی و چه محصولات جدید، از جمله «ویپ» و «آیکاس»، چرا که همگی برای بدن آسیب‌زا و مضر هستند. وی گفت: تبلیغاتی که درباره آسیب‌زا نبودن محصولات جدید دخانیات، مانند ویپ، مطرح می‌شود، کاملا غیرواقعی و کذب است و مردم نباید فریب این تبلیغات را بخورند. 

این کارشناس حوزه دخانیات تصریح کرد: به‌طور جدی به خانواده‌ها توصیه می‌کنیم، خانه‌های خود را به خانه‌های بدون دخانیات تبدیل کنند، زیرا کودکان و نوجوانان از پدر و مادر خود یاد می‌گیرند. در این میان، گسترش مصرف دخانیات میان خانم‌ها بسیار ناگوار است. تقریبا ۳۰درصد افرادی که دخانیات مصرف می‌کنند، به سمت مواد دیگر نیز گرایش پیدا می‌کنند و این مسائل در کنار یکدیگر می‌تواند برای خانواده و جامعه مشکل‌ساز باشد. در ایران، سالانه بیش از ۶۰هزار نفر فقط به دلیل مصرف دخانیات فوت می‌کنند. اینها نکات کم‌اهمیتی نیستند. مصرف دخانیات هزینه‌های اقتصادی بسیار سنگینی دارد و عوارض اجتماعی و فرهنگی آن نیز مرتبا برای جامعه مشکل‌ساز می‌شود.

عادی‌سازی نشود

راه‌اندازی اتاق سیگار در متروی صادقیه، در حالی انجام شده که مسئولان بر ضرورت کاهش مواجهه شهروندان با دود دست‌دوم و مدیریت پسماند ناشی از مصرف سیگار تأکید دارند. با این حال، تأکید مشاور علمی جمعیت مبارزه با دخانیات بر این است که چنین فضاهایی نباید به معنای عادی‌سازی یا گسترش مصرف دخانیات تلقی شوند؛ بلکه در صورت ایجاد، باید در چارچوبی محدود و با هدف کاهش آسیب، آموزش و هدایت مصرف‌کنندگان به سمت ترک، مورد استفاده قرار گیرند.