استرس چطور باعث پوسیدگی و شکستن دندانها میشود؟
همشهری آنلاین نوشت: یلیها تصور میکنند اگر روزی دو بار مسواک بزنند، نخ دندان بکشند و از دهانشویه استفاده کنند، دیگر برای دندانشان هیچ اتفاقی نمیافتد. اما گاهی دندانها با وجود رعایت کامل بهداشت...
همشهری آنلاین نوشت: یلیها تصور میکنند اگر روزی دو بار مسواک بزنند، نخ دندان بکشند و از دهانشویه استفاده کنند، دیگر برای دندانشان هیچ اتفاقی نمیافتد. اما گاهی دندانها با وجود رعایت کامل بهداشت دهان و دندان، ترک میخورند، لبپر میشوند و حتی میشکنند. یکی از دلایل این اتفاق میتواند استرس و اضطراب باشد. اما استرس چه ربطی به سلامت دندانها دارد و چطور میتواند باعث آسیب دیدن دندانهای ما شود؟
ارتباط خشکی دهان با پوسیدگی دندانها
دکتر مصطفی محاوری، دندانپزشک در این زمینه میگوید: «نباید این طور تصور کرد که استرس به طور مستقیم باعث پوسیدگی یا شکستن دندان میشود. استرس میتواند به صورت غیرمستقیم زمینه بروز یا تشدید پوسیدگی و شکستگی را فراهم کند.»
این دندانپزشک در این باره توضیح میدهد: «یکی از این مسیرها به بزاق مربوط میشود. وقتی استرس ایجاد میشود، ممکن است ترشح بزاق و ویژگیهای آن دچار اختلال شود و در ترشح و غلظت بزاق تغییراتی ایجاد شود و دهان خشک شود. خشکی دهان میتواند یکی از زمینههای تشدید پوسیدگی باشد. بزاق فقط برای مرطوب نگه داشتن دهان نیست؛ نقش مهمی در سلامت دندانها دارد و با پاکسازی دهان، خنثی کردن اسیدها و کمک به بازسازی مواد معدنی مینای دندان، از دندانها محافظت میکند. به همین دلیل کاهش جریان بزاق میتواند خطر پوسیدگی را افزایش دهد.»
این دندانپزشک البته تأکید میکند که «خشکی دهان به تنهایی باعث پوسیدگی نمیشود، اما وقتی مواد غذایی و میکروبها در دهان وجود داشته باشند، شرایط برای ایجاد و پیشرفت پوسیدگی فراهمتر میشود؛ یعنی اگر پوسیدگی در شرایط معمول با سرعت ۲۰ تا ۳۰ درصدی پیشرفت کند، در شرایطی که خشکی دهان وجود دارد، ممکن است سرعت پیشرفت آن به ۵۰ تا ۶۰ درصد برسد. به عبارت بهتر، این عوامل بیشتر تشدیدکننده و تسهیلکننده روند پوسیدگی هستند و ماهیت پوسیدگی را تغییر نمیدهند.»
به گفته محاوری، «افرادی که دچار خشکی دهان هستند، در معرض خطر بیشتری برای پوسیدگی قرار دارند. چون کاهش بزاق میتواند توان طبیعی دهان برای پاکسازی، خنثی کردن اسید و محافظت از دندان را کاهش دهد.»
تنفس دهانی و پوسیدگی بیشتر
این دندانپزشک به موضوع دیگری هم اشاره میکند که میتواند با خشکی دهان ارتباط داشته باشد: «تنفس دهانی». به گفته محاوری، «افرادی که تنفس دهانی دارند، معمولا پوسیدگی بیشتری دارند و به همین دلیل تأکید میشود مشکلات تنفس دهانی کودکان در سنین پایین توسط متخصص گوش، حلق و بینی بررسی شود و در صورت نیاز تحت درمان قرار گیرد تا در آینده، هم عوارضی در زمینه پوسیدگی دندان برای آنها ایجاد نشود و هم مشکلات ارتودنسی و تغییرات اسکلتی پیش نیاید. چون وقتی دهان به طور مداوم باز میماند، الگوی رشد ساختارهای صورت و فک هم تحت تأثیر قرار میگیرد و تغییرات اسکلتی رخ میدهد.»
او درباره تبعات سایش دندانها توضیح میدهد: «سایش مداوم میتواند لایه مینا را نازکتر کند. مینا سختترین بافت بدن است و در محافظت از ساختار داخلی دندانها نقش اصلی را دارد. بنابراین وقتی این لایه بر اثر سایش شدید از بین میرود و آسیب به لایههای زیرین میرسد، دندان آسیبپذیرتر میشود».
او ادامه میدهد: «وقتی سایش ایجاد میشود، لایه مینا نازک میشود. درنتیجه بیشتر مستعد پوسیدگی میشود. اگر خیلی سایش پیش بیاید، به لایه عاج میرسد و عاج هم در برابر پوسیدگی خیلی ضعیف است و مقاومت خیلی کمتری دارد. وقتی پوسیدگی به آن مرحله برسد، خیلی سریع منتشر میشود.»
چرا دندان سالم هم ممکن است بشکند؟
متخصصان دندانپزشکی میگویند رعایت بهداشت دهان و دندان اگرچه ضروری است، اما تنها عامل تعیینکننده سلامت دندان نیست. ممکن است فرد به طور منظم مسواک بزند، نخ دندان استفاده کند و حتی پوسیدگی فعال نداشته باشد، اما به دلیل فشار و سایش مداوم دندانها، با ترک، لبپر شدن یا شکستگی دندان مواجه شود.
به خصوص اگر دندان از قبل ضعیف شده باشد. یعنی اگر پرکردگی نسبتا بزرگی داشته باشد، بخشی از ساختار طبیعی آن از دست رفته باشد یا ترک بسیار ریزی در آن ایجاد شده باشد، فشارهای تکراری میتوانند آسیب را تشدید کنند. در چنین شرایطی ممکن است فرد هنگام خوردن یک غذای معمولی احساس کند دندانش «یکدفعه و بیدلیل» شکست. در حالی که زمینه این شکستگی ممکن است از مدتها قبل ایجاد شده باشد. در واقع، آن غذای معمولی، علت اصلی شکستگی نیست؛ ممکن است آن غذا یا لقمه، فقط آخرین فشاری باشد که باعث جدا شدن بخشی از دندانی شده که از قبل تحت فشار و آسیب قرار داشته است.