جنجال جدید این‌روزها: طاعون روسی/ فروش قسطی ماسک مخصوص آغاز شد +عکس

مینو محرز، متخصص بیماری‌های عفونی و استاد دانشگاه، با تأکید بر اینکه ادعای شیوع طاعون در روسیه هنوز هیچ‌گونه تأیید علمی و رسمی نیافته است، از افکار عمومی خواست تا نگران شایعات فضای مجازی نباشند.

به نقل از رویداد۲۴، این موج از نگرانی‌ها و حساسیت‌های عمومی دقیقاً زمانی شکل گرفت که خبر مرگ ناگهانی و مشکوک یکی از کارمندان ۲۸ ساله یک مرکز تحقیقاتی حساس در دل سیبری دست‌به‌دست شد؛ اتفاقی که به‌سرعت گمانه‌زنی‌های داغی را پیرامون احتمال وقوع یک حادثه آزمایشگاهی، آلودگی با عامل بیماری‌زا و شیوع طاعون ریوی رقم زد.

هم‌زمان با این جنجال‌های خبری در سطح بین‌المللی، سایه شایعات به بازار داخلی ایران نیز کشیده شد و گزارش‌های متعددی از تبلیغ و فروش شگفت‌آور محصولاتی تحت عنوان «ماسک مخصوص طاعون» به صورت قسطی در برخی فروشگاه‌های آنلاین منتشر شد.

پشت‌پرده مرگ جنجالی دختر ۲۸ ساله در مؤسسه ضدطاعون

ریشه این ماجرای پرسر و صدا به وقوع یک حادثه تلخ در منطقه ایرکوتسک روسیه بازمی‌گردد؛ جایی که یک زن ۲۸ ساله، از شاغلان مؤسسه تحقیقاتی ضدطاعون سیبری و خاور دور، پس از بروز علائم حاد و ابتلای شدید به ذات‌الریه در بیمارستان بستری شد و در مدتی کوتاه جان خود را از دست داد. پیوند خوردن عنوان حساس محل کار این جوان با علائم حاد تنفسی و نامشخص بودن علت اولیه مرگ، بهترین خوراک خبری را برای شبکه‌های اجتماعی فراهم کرد تا سناریوهای وحشتناکی درباره نشت زیستی و انتشار طاعون ریوی خلق کنند. در شایعات منتشرشده ادعا می‌شد که این کارمند هنگام دستکاری نمونه‌های آزمایشگاهی دچار آلودگی شده و احتمال انتقال سریع بیماری به سایر شهروندان وجود دارد. با این حال، تحلیلگران و کارشناسان ارشد سلامت تأکید می‌کنند که باید مرزی پررنگ میان خبر درگذشت یک فرد بر اثر ذات‌الریه شدید و ادعای اثبات‌نشده ابتلای او به عامل طاعون قائل شد. تا این لحظه، در هیچ‌یک از گزارش‌های رسمی دولت روسیه و نهادهای بهداشتی، ابتلای قطعی این فرد به باکتری طاعون تأیید نشده و هیچ مستند مستقلی نیز مبنی بر وقوع حادثه زیستی یا خروج عامل آلوده‌کننده از محیط ایزوله آزمایشگاه ارائه نگردیده است.

پاسخ فوری نهادهای بین‌المللی و آخرین وضعیت قرنطینه در روسیه

ابعاد رسانه‌ای این حادثه به‌قدری گسترده بود که سازمان جهانی بهداشت را نیز به واکنش واداشت. این سازمان بین‌المللی با صدور درخواستی رسمی از مقامات بهداشتی روسیه خواست تا نتایج دقیق آزمایش‌های آسیب‌شناسی فرد فوت‌شده و همچنین گزارش‌های مربوط به ردیابی وضعیت سلامت تمامی افرادی را که با وی در تماس بوده‌اند، در اختیار مراجع جهانی قرار دهند. در مقابل، نهادهای بهداشتی و نظارتی روسیه بلافاصله پروتکل‌های بهداشتی را فعال کرده و تمام کادر درمانی و اطرافیان در معرض تماس با فرد متوفی را تحت مراقبت‌های ویژه و بررسی‌های دقیق آزمایشگاهی قرار دادند. بر اساس آخرین گزارش‌های رسمی منتشره تا هشتم اکتبر، مقامات بهداشتی روسیه به‌طور رسمی اعلام کردند که پس از انجام تست‌های گسترده و ارزیابی‌های دقیق پزشکی از تمامی افراد قرنطینه‌شده، هیچ موردی از ابتلا به طاعون یا بیماری‌های عفونی خطرناک شناسایی نشده است. از این رو، جمع‌بندی داده‌های موجود نشان می‌دهد که ماجرای سیبری صرفاً یک پرونده بررسی مرگ مشکوک پزشکی است و به هیچ عنوان به معنی اثبات یا وقوع شیوع طاعون نیست.

طاعون ریوی چگونه منتقل می‌شود و چه علائمی دارد؟

علت اصلی حساسیت بالایی که جامعه نسبت به نام طاعون نشان می‌دهد، به تاریخچه سیاه و قدرت سرایت نوع خاصی از این بیماری یعنی «طاعون ریوی» بازمی‌گردد. از نظر پایه علمی، طاعون یک بیماری عفونی باکتریایی است که توسط باکتری «یرسینیا پستیس» ایجاد می‌شود. فرم کلاسیک و رایج این بیماری معمولاً از طریق نیش کک‌های آلوده زیست‌کننده روی بدن جوندگان شهری و وحشی به انسان منتقل می‌شود، اما فرم ریوی آن به عنوان خطرناک‌ترین شکل بیماری، قابلیت انتقال مستقیم انسان‌به‌انسان را داراست. در این حالت، باکتری می‌تواند از طریق قطرات و ذرات تنفسی فرد مبتلا—به‌ویژه هنگام سرفه‌های شدید و در شرایط تماس نزدیک و طولانی‌مدت—به دستگاه تنفسی فرد سالم منتقل شود. علائم بالینی طاعون ریوی معمولاً شامل شروع ناگهانی تب بالا، ضعف شدید بدنی، سرفه‌های دردناک، درد شدید در ناحیه قفسه سینه و تنگی نفس فزاینده است که در صورت عدم مداخله سریع پزشکی می‌تواند در مدتی کوتاه پیامدهای جبران‌ناپذیری به همراه داشته باشد.

چرا نباید هر سرفه یا ذات‌الریه‌ای را طاعون دانست؟

با وجود تمام خطرات مطرح‌شده، متخصصان برجسته بیماری‌های عفونی یادآوری می‌کنند که تشخیص طاعون به هیچ وجه بر اساس حدس و گمان یا تشابه علائم عمومی ممکن نیست. در جهان پزشکی، روزانه هزاران مورد ابتلا به انواع ذات‌الریه‌های ویروسی و باکتریایی یا عفونت‌های تنفسی حاد ثبت می‌شود که هیچ ربطی به طاعون ندارند. تشخیص قطعی این بیماری نیازمند انجام آزمایش‌های تخصصی دقیق، کشت باکتری و کشت‌های سلولی در آزمایشگاه‌های سطح بالا است و صرف اینکه فردی در یک مرکز تحقیقاتی مرتبط با طاعون فعالیت می‌کرده، دلیلی بر ابتلای وی یا نشت عامل بیماری‌زا به خارج از آن محیط محسوب نمی‌شود. نکته بسیار امیدوارکننده و علمی دیگر این است که طاعون برخلاف دوران قرون وسطی، امروزه دیگر یک بیماری لاعلاج و دست‌نیافتنی نیست. با پیشرفت‌های عظیم دانش پزشکی، تشخیص به‌موقع و آغاز سریع درمان‌های آنتی‌بیوتیکی رایج می‌تواند به‌سرعت باکتری را مهار کرده و جان بیمار را نجات دهد. بنابراین، حفظ آرامش، پرهیز از دامن زدن به شایعات بی‌اساس و ارتقای آگاهی عمومی بر اساس آمارهای رسمی، بهترین راهکار برای مقابله با التهاب‌های کاذب در جامعه است.