باید از دور زدن تحریم‌ها به خنثی‌سازی ساختاری گذار کنیم

به گزارش گزارشِ هنر محمد واعظ امروز _ جمعه سوم مهر_ در جلسه جامعه اسلامی مهندسین استان اصفهان طی برگزاری نشست تاب‌آوری اقتصادی با تشریح مفهوم علمی تاب‌آوری اقتصادی و وجوه تمایز آن با الگوی بومی اقتصاد مقاومتی، اظهار کرد: رویکرد راهبردی کشور در رویارویی با فشارهای خارجی باید از الگوی موقت دور زدن تحریم‌ها به سمت خنثی‌سازی ساختاری تحریم‌ها از طریق نهادمداری و بازآفرینی سازوکارهای مالی و تجاری تغییر یابد.

وی در ادامه افزود: این تغییر پارادایم، نه‌تنها از بازتولید بحران‌های بزرگ‌تر در آینده جلوگیری می‌کند، بلکه مسیر حرکت پایدار ماشین اقتصادی کشور در جاده پیشرفت را در برابر تکانه‌های بیرونی تضمین می‌نماید.

مفهوم مکانیکی تاب‌آوری و کارکرد آن در اقتصاد

عضو هئیت علمی دانشگاه اصفهان با تبیین ماهیت علمی مفهوم تاب‌آوری اظهار کرد: همان‌گونه که در سازه‌های مکانیکی تعبیه فنر سبب جذب نیروهای ناگهانی، ممانعت از اختلال در کارکرد معمول سیستم و کاهش حداکثری دوره بازیابی سازه می‌شود، در علم اقتصاد نیز تاب‌آوری (Resilient Economy) به‌عنوان یک سیاست محوری شناخته می‌شود که وظیفه جذب تکانه‌ها، محدودسازی دامنه تأثیرات منفی و کوتاه‌کردن دوره اثرگذاری شوک‌های وارده به بدنه اقتصاد در مسیر رشد و پیشرفت را برعهده دارد.

واعظ توضیح داد: هنگامی که بتوان برای ساختار اقتصادی در حال توسعه سازوکاری حفاظتی مانند فنر تعبیه کرد تا تنش‌های وارده را مهار و زمان بازگشت به شرایط پایدار را به حداقل برساند، آن ساختار به معنای واقعی کلمه به یک اقتصاد تاب‌آور تبدیل شده است.

وجوه تمایز اقتصاد تاب‌آور متعارف و اقتصاد مقاومتی

وی با اشاره به نوآوری‌های مفهومی رهبر معظم انقلاب در ادبیات اقتصادی کشور تصریح کرد: اقتصاد مقاومتی درحقیقت همان اقتصاد تاب‌آور با ویژگی‌ها و مشخصات مضاعف است؛ به این معنا که هر اقتصاد مقاومتی الزاماً تاب‌آور است، اما هر اقتصاد تاب‌آوری لزوماً تمام مشخصه‌های اقتصاد مقاومتی را دربرنمی‌گیرد.

عضو هئیت علمی دانشگاه اصفهان با اشاره به ابعاد معرفتی این الگو گفت: اقتصاد تاب‌آور در ادبیات متعارف جهانی بیشتر اقتصادی بریده از وحی تلقی می‌شود، در حالی که الگوی اقتصاد مقاومتی علاوه بر دارا بودن ویژگی‌های فنی تاب‌آوری، از حیث نظام انگیزشی دارای عمق بوده و اهدافی متعالی و ریشه‌دار در فرهنگ اسلامی را دنبال می‌کند. این مفهوم‌سازی هوشمندانه موجب شد تا کشور به جای بازیگری در زمین مفاهیم رایج و محدودیت‌های آن، به سمت خلق چارچوب‌های بومی و مستقل حرکت کند.

ضرورت جایگزینی خنثی‌سازی ساختاری به‌جای رویکرد مقطعی دور زدن تحریم‌ها

واعظ به الزامات رویارویی با ابزارهای تحریمی پرداخت و توضیح داد: تاب‌آوری اقتصادی بستری فراهم می‌آورد تا کشور به جای اتخاذ رویکردهای انفعالی یا شیوه‌های کوتاه‌مدت دور زدن تحریم‌ها، راهبرد فعالانه خنثی‌سازی تحریم‌ها را به اجرا بگذارد.

وی با تبیین آسیب‌های روش‌های سنتی افزود: روش دور زدن تحریم‌ها فقط مسائل جاری و مقطعی را برطرف می‌کند و ممکن است در آینده با ابعاد بزرگ‌تری بازتولید شود؛ به‌عنوان نمونه، چنانچه در تسویه مبادلات مالی بین‌المللی با معرفی یک شرکت خارجی خودساخته تحریم‌ها دور زده شود، مشکل مقطعی حل می‌شود، اما در صورت افشای اطلاعات، چالش‌هایی با مقیاس وسیع‌تر پدید خواهد آمد.

عضو هئیت علمی دانشگاه اصفهان خاطرنشان کرد: در مقابل، خنثی‌سازی تحریم‌ها به معنای تحول بنیادین در نظام تسویه مبادلات تجاری است، به طوری که ساختار تبادلات اساساً در تور شبکه تحریمی قرار نگیرد؛ این هدف راهبردی از طریق بهره‌گیری از نهادسازی‌های نوین و فاصله گرفتن از شبکه مسلط مالی محقق می‌شود و رویکردی فعال، موثر و پایدار برای بی‌اثر کردن ریشه‌های تحریم به شمار می‌رود.