آموزش موتورسواران مهمترین اقد ام برای کاهش تصادفات
رامتین مرتضوی. مدیر صندوق تأمین خسارتهای بدنی بیمه مرکزی با بیان این که بیش از ۵۰ درصد تصادفات موتورسیکلت در کشور منجر به فوت میشود، گفت: سالانه حدود ۴۰۰ هزار نفر مجروح در مجموع تصادفات رانندگی...
رامتین مرتضوی. مدیر صندوق تأمین خسارتهای بدنی بیمه مرکزی با بیان این که بیش از ۵۰ درصد تصادفات موتورسیکلت در کشور منجر به فوت میشود، گفت: سالانه حدود ۴۰۰ هزار نفر مجروح در مجموع تصادفات رانندگی داریم که حدود ۸۰ هزار نفر آنها قطع یا نقصعضو میشوند؛ درصورتی که با استفاده از تجربیات دیگر کشورها، با فرهنگسازی در مورد استفاده از موتورسیکلت و کاهش حجم موتور موتورسیکلتها میتوانیم
آمار تصادفات را کاهش دهیم.
به گزارش اطلاعات، بیش از ۲۰هزار کشته و حدود ۴۰۰هزار مجروح در سال، آماری است که تنها بخشی از ابعاد بحران تصادفات رانندگی در ایران را نشان میدهد و وقتی پای موتورسیکلت به میان میآید، ابعاد این بحران نگرانکنندهتر میشود، چرا که بیش از نیمی از تصادفات موتورسیکلت به فوت انجامیده و هزاران نفر نیز هر سال در پی این حوادث، دچار معلولیت و نقصعضو میشوند، پرسش اصلی این است که برای کاهش این تلفات چه باید کرد؟ از پوشش بیمه شخص ثالث با هزینهای اندک گرفته تا آموزش اصولی و مهارتهای رانندگی، مجموعهای از اقدامات میتواند از تبدیل یک خطای چندثانیهای به حادثهای جبرانناپذیر جلوگیری کند؛ موضوعی که ضرورت بازنگری در فرآیند آموزش و دریافت گواهینامه موتورسیکلت را بیش از پیش آشکار میکند.
در همین راستا مهدی قمصریان، مدیر صندوق تأمین خسارتهای بدنی اعلام کرد: در حوزه تصادفات، گاهی گفته میشود هر تعداد تلفات در حوادث رانندگی داشته باشیم – که طی سال گذشته و دو سه سال اخیر بیش از ۲۰هزار نفر بوده است- اگر این عدد را در حدود ۲۰ضرب کنیم، آمار تقریبی مجروحان و مصدومان تصادفات به دست میآید. بر این اساس، ما در کشور حدود ۴۰۰هزار نفر مجروح تصادفات رانندگی داشتهایم که این تعداد شاید معادل چند جنگ باشد!
وی که با ایسنا گفتگو میکرد، ادامه داد: این موضوع کمی تلختر است که اگر آمار تلفات فوتی حوادث رانندگی را در ضریبی بین سه تا سهونیم ضرب کنیم، تعداد تقریبی افرادی به دست میآید که سالانه بر اثر تصادفات رانندگی دچار معلولیت و نقصعضو میشوند؛ یعنی تقریبا سالانه ۷۰ تا ۸۰هزار نفر در کشور ما در دل آمار مجروحان تصادفات، دچار قطع عضو یا نقصعضو میشوند و این موضوع آثار بسیار سنگینی در جامعه دارد.
قمصریان افزود: یک موتورسوار میتواند با متوسط روزانه تقریبا ۷هزار تومان، بیمهنامه شخص ثالث خود را تهیه کند. در شرایطی که در سبد هزینههای همان موتورسوار که گرفتاریهای اقتصادی فراوانی دارد و همه ما از آن مطلع هستیم، ۷هزار تومان در هزینه روزانه عددی نزدیک به صفر است، اما در مقابل، یک ریسک بزرگ را پوشش میدهد که این پوشش میتواند بسیار مؤثر باشد.
اهمیت آموزش و نحوه صدور گواهینامه
کاهش پیامدهای حوادث رانندگی تنها به جبران خسارات پس از وقوع تصادف محدود نمیشود. وقتی بخش قابلتوجهی از تلفات و آسیبهای ناشی از حوادث رانندگی به موتورسواران مربوط است، پیشگیری باید پیش از آن که فرد پشت فرمان موتورسیکلت بنشیند، آغاز شود. در این میان، آموزش و نحوه صدور گواهینامه موتورسیکلت یکی از مهمترین حلقههای پیشگیری است؛ این که بدانیم متقاضی چه آموزشی میبیند، این آموزش تا چه اندازه عملی و کاربردی است و آیا صرف داشتن گواهینامه خودرو میتواند جایگزین آموزش تخصصی راندن موتورسیکلت شود یا خیر؟
سرهنگ حسین منوچهر پارسا، کارشناس رانندگی در این رابطه به خبرنگار اطلاعات گفت: برای دریافت گواهینامه موتورسیکلت، آموزش رسمی پیشبینی شده و متقاضیان باید این فرآیند را طی کنند. درواقع، افرادی که هیچ نوع گواهینامهای ندارند، معمولا باید پنج جلسه آموزش تئوری و پنج جلسه آموزش عملی را پشت سر بگذارند. البته متقاضیانی که از قبل گواهینامه خودرو گرفتهاند، شرایط متفاوتی دارند و برای آنها دورههای کوتاهتر یکروزه نیز در نظر گرفته شده است.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا آموزش یکروزه، یک فرآیند رسمی است افزود: بله، البته این شیوه برای افرادی است که گواهینامه خودرو دارند، اما گواهینامه موتورسیکلت ندارند. نکته مهم این است که داشتن گواهینامه خودرو به معنای تسلط بر مهارتهای موتورسیکلتسواری نیست. موتورسیکلت، ویژگیهای حرکتی و خطرات خاص خود را دارد و آموزش عملی آن باید جدی گرفته شود.
پارسا در پاسخ به این سوال که آموزش تا چه اندازه میتواند در کاهش تصادفات موتورسواران مؤثر باشد تصریح کرد: بین مسأله آموزش و کاهش تصادفات موتورسواران، رابطه مستقیمی وجود دارد. اگر آموزش بهدرستی انجام شود، میتواند نقش مهمی در پیشگیری از حوادث داشته باشد. رانندگی صرفا به معنای حرکت دادن یک وسیله نقلیه نیست؛ راننده باید رفتار وسیله، شرایط محیطی و خطرات احتمالی را بشناسد. بخش مهمی از این موضوع، حتی به درک اصول ساده فیزیک و نحوه حرکت و توقف وسیله نقلیه مربوط میشود. برای مثال، یکی از اصول مهم، مفهوم «لَختی» است. وسیله نقلیه هنگام حرکت تمایل دارد حرکت خود را ادامه دهد و برای متوقف شدن به زمان و مسافت نیاز دارد. اگر موتورسوار این موضوع را درک نکند، ممکن است با سرعتی حرکت کند که امکان توقف بهموقع را از او بگیرد؛ بنابراین آموزش باید فراتر از حفظ کردن قوانین باشد و به درک خطر و پیشگیری از حادثه منجر شود.
سختتر کردن فرآیند دریافت گواهینامه، کافی نیست
این کارشناس رانندگی ادامه داد: سختگیری در صدور گواهینامه لازم است، اما کافی نیست و آموزش درست باید در اولویت قرار بگیرد. من همیشه تأکید کردهام که آموزش، زیربنای کاهش حوادث است. فردی که خطرات موتورسیکلتسواری را بهدرستی نمیشناسد، ممکن است حتی با وجود رعایت ظاهری برخی قوانین، رفتار پرخطری داشته باشد. یکی از مهمترین موضوعات، استفاده از کلاه ایمنی است. در صورت زمینخوردن یا برخورد، بدن و بهویژه سر موتورسوار، حتی اگر مهارت بالایی داشته باشد، بسیار آسیبپذیر است، بنابراین استفاده از تجهیزات ایمنی باید به یک رفتار همیشگی تبدیل شود، نه این که صرفا به دلیل ترس از جریمه انجام شود. برای کاهش تخلفات موتورسواران، آموزش و جریمه، هر دو لازم است اما این دو جای یکدیگر را نمیگیرند. باید آموزش، رفتار صحیح را ایجاد کند و قانون و جریمه نیز برای برخورد با تخلفاتی که جان فرد و دیگران را به خطر میاندازد، وجود داشته باشد. اگر کسی بداند چرا نباید با سرعت بالا حرکت کند، چرا باید کلاه ایمنی بپوشد و چرا رعایت فاصله و توجه به شرایط مسیر اهمیت دارد، احتمال تبدیل این موارد به رفتار دائمی بیشتر خواهد بود.
پارسا افزود: در آموزش رانندگی، هدف این است که فرد پیش از وقوع حادثه، خطر را تشخیص دهد و برای آن آماده باشد. موتورسوار باید بداند که ممکن است راننده خودرو او را نبیند، مسیر ناگهان تغییر کند یا شرایط جاده، بهویژه در شب و هنگام بارندگی، دید و کنترل وسیله را کاهش دهد. اگر اختیار تصمیمگیری در این حوزه با من بود، مهمترین اقدامی که برای کاهش تصادفات موتورسیکلت انجام میدادم، آموزش بود. محتوای آموزشی باید کاربردیتر و مبتنی بر موقعیتهای واقعی باشد. نمایش فیلمها و نمونههای واقعی از پیامدهای بیاحتیاطی میتواند تأثیر زیادی داشته باشد. فرد باید خطر را درک کند، نه این که فقط چند قانون را برای قبولی در آزمون حفظ کند. البته در کنار آموزش، برخورد با تخلفات پرخطر نیز باید جدی باشد؛ بهخصوص تخلفاتی مانند سرعت غیرمجاز، نداشتن کلاه ایمنی و رفتارهایی که احتمال وقوع حادثه را بالا میبرند. دریافت گواهینامه نباید صرفا یک فرآیند اداری تلقی شود. هدف اصلی باید این باشد که فرد پس از دریافت گواهینامه، توانایی و دانش لازم برای حضور ایمن در معابر را داشته باشد. هرچه آموزش جدیتر، کاربردیتر و قابلاجراتر باشد، بیشتر میتوان انتظار داشت رفتار موتورسواران نیز ایمنتر شده و از تعداد حوادث و تلفات کاسته شود.
پیشگیری مقدم بر جبران
آمار تصادفات موتورسیکلت فقط یک عدد در جدول تلفات رانندگی نیست؛ پشت هر حادثه، یک خانواده، یک فرد آسیبدیده و گاه آیندهای است که برای همیشه تغییر میکند. بیمه میتواند بخشی از خسارتهای پس از حادثه را جبران کند، اما جای جان ازدسترفته و آسیبهای جبرانناپذیر را نمیگیرد. به همین دلیل، پیشگیری باید مقدم بر جبران باشد. آموزش جدی و عملی، صدور مسئولانه گواهینامه، استفاده از تجهیزات ایمنی و برخورد مؤثر با تخلفات پرخطر، مجموعهای بههمپیوسته هستند که میتوانند سهمی جدی در کاهش تلفات موتورسواران داشته باشند. گواهینامه، اگر قرار باشد صرفا مجوزی برای راندن باشد، هدف اصلی خود را از دست میدهد؛ سند مذکور درواقع باید نشان دهد که فرد، پیش از ورود به خیابان، مهارت و مسئولیت لازم برای حفظ جان خود و دیگران را آموخته است.