«چشمها» سرنخ تازه برای تشخیص خطر ابتلا به آلزایمر
ایسنا نوشت: پژوهشگران کلینیک مایو دریافتند آسیب به رگهای خونی بسیار ریز شبکیه میتواند سرنخهایی درباره خطر ابتلای فرد به سکته مغزی، زوال عقل، آلزایمر و مرگ زودرس ارائه دهد. شبکیه، لایهای نازک از...
ایسنا نوشت: پژوهشگران کلینیک مایو دریافتند آسیب به رگهای خونی بسیار ریز شبکیه میتواند سرنخهایی درباره خطر ابتلای فرد به سکته مغزی، زوال عقل، آلزایمر و مرگ زودرس ارائه دهد.
شبکیه، لایهای نازک از بافت حساس به نور در قسمت پشتی چشم است. این بخش از چشم، رگهای خونی بسیار ریزی دارد و از آنجا که پزشکان میتوانند این رگها را بهطور مستقیم تصویربرداری کنند، چشم میتواند دریچهای برای بررسی سلامت رگهای خونی در سراسر بدن باشد.
پژوهشگران در این پژوهش بر «رتینوپاتی»(Retinopathy) تمرکز کردند، عارضهای که در آن رگهای خونی شبکیه آسیب میبینند. دیابت و فشار خون بالا از علل شایع این عارضه هستند، اما سایر مشکلات مرتبط با رگهای خونی و گردش خون نیز میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند.
پژوهشهای قبلی ارتباط میان «رتینوپاتی» شدید و تغییرات مشاهده شده در مغز را نشان دادهاند. این ارتباط منطقی است زیرا رگهای خونی کوچک شبکیه ویژگیهای مهمی با رگهای کوچکی دارند که وظیفه خونرسانی به مغز را بر عهده دارند.
آسیب دیدن این رگها ممکن است نشانهای از بروز مشکلات مشابه در سایر بخشهای بدن باشد. سلامت نامطلوب رگهای خونی میتواند میزان اکسیژن و مواد مغذی رسیده به بافت مغز را کاهش دهد و در بروز سکته مغزی یا کاهش تدریجی تواناییهای تفکر و حافظه نقش داشته باشد.
پژوهشگران کلینیک مایو، اطلاعات ۵۵۴۳ فرد بزرگسال را بررسی کردند که میانگین سنی آنان حدود ۵۶ سال بود. این اطلاعات بین سالهای ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۸ جمعآوری شده بود و پژوهشگران سلامت افراد مبتلا به «رتینوپاتی» را با افراد فاقد این عارضه در بلندمدت مقایسه کردند. تفاوتها قابلتوجه بود؛ احتمال اینکه افراد مبتلا به «رتینوپاتی» دچار سکته مغزی شده باشند، بیش از دو برابر و احتمال ابتلای آنان به زوال عقل نیز تقریبا ۷۰ درصد بیشتر بود.
احتمال خطر مرگ این افراد در دهه بعد نیز بیشتر بود همچنین این خطر با افزایش شدت آسیب شبکیه بیشتر میشد که نشان میدهد وضعیت رگهای خونی چشم، ممکن است بازتابی از مشکلات گستردهتر در سلامت بدن باشد.
این یافتهها به این معنا نیست که «رتینوپاتی» همیشه باعث زوال عقل یا سکته مغزی میشود. در عوض، آسیب شبکیه ممکن است بهعنوان علامت هشداردهنده قابل مشاهده از بیماری عروق خونی عمل کند که میتواند همزمان قلب، مغز یا سایر اندامها را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
این احتمال، تصویربرداری از شبکیه را بهعنوان ابزاری برای غربالگری، بسیار جالب توجه میکند. تصویربرداری از مغز با «امآرآی» (MRI) میتواند اطلاعات دقیقی ارائه دهد، اما پرهزینه است و به تجهیزات تخصصی نیاز دارد.
گرفتن تصویر از شبکیه بسیار سادهتر و سریعتر است. امروزه دوربینهای تصویربرداری از شبکیه در مراکز مراقبت از چشم کاربرد گستردهای دارند و برخی دستگاههای قابل حمل نیز میتوانند با تلفنهای هوشمند یا آداپتورهای کوچک کار کنند. این فناوری در آینده میتواند امکان غربالگری را در مناطقی فراهم کند که دسترسی به تجهیزات پیشرفته تصویربرداری مغز دشوار است.
برای فرد مبتلا به «رتینوپاتی»، مهمترین اقدام این نیست که تصور کند ابتلا به زوال عقل یا سکته مغزی اجتنابناپذیر است بلکه این یافته میتواند دلیل دیگری برای بررسی و کنترل عوامل خطر شناختهشده مانند فشار خون بالا، دیابت، سیگار کشیدن و سطح نامناسب کلسترول باشد.
پزشکان همچنین ممکن است در صورت مشاهده سایر علائم هشداردهنده، تواناییهای حافظه و تفکر فرد را بررسی کنند. در برخی موارد، انجام آزمایشهای بیشتر یا تصویربرداری از مغز میتواند ضروری باشد اما تصاویر شبکیه در حال حاضر نمیتوانند جایگزین معاینه عصبی یا «امآرآی» شوند.
افراد همچنین میتوانند با رعایت برخی عادتهای روزمره به حفظ سلامت مغز و رگهای خونی خود کمک کنند. فعالیت بدنی منظم، سیگار نکشیدن، کنترل فشار خون و دیابت، خواب کافی و داشتن رژیم غذایی متعادل سرشار از سبزیجات، میوهها، غلات کامل، ماهی و چربیهای سالم، همگی با سلامت بهتر قلب و عروق و مغز ارتباط دارند.
میشل پی. لین، پژوهشگر اصلی این پژوهش و همکارانش این پژوهش را شواهدی از این موضوع دانستند که چشمها میتوانند اطلاعات ارزشمندی درباره سلامت فرد، فراتر از وضعیت بینایی، ارائه دهند.