چرا افزایش نرخ بنزین بهتنهایی ناترازی را حل نمیکند؟
مهدی محسنی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا درباره تأثیر افزایش نرخ بنزین بر درآمدهای دولت اظهار کرد: اگر بنزین با نرخ ۱۰ هزار تومان معامله شود، با توجه به اختلاف ۵ هزار تومانی نسبت به نرخ سهمیهای،...
مهدی محسنی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا درباره تأثیر افزایش نرخ بنزین بر درآمدهای دولت اظهار کرد: اگر بنزین با نرخ ۱۰ هزار تومان معامله شود، با توجه به اختلاف ۵ هزار تومانی نسبت به نرخ سهمیهای، میتواند درآمدی برای دولت ایجاد کند که برآورد میشود در طول سال به حدود ۹۰ هزار میلیارد تومان برسد و از این منظر، بخشی از مشکلات بودجهای دولت را پوشش دهد.
وی درباره اینکه آیا افزایش نرخ بنزین تنها با هدف جبران ناترازی انجام شده است یا مسائل بودجهای نیز در این تصمیم نقش دارد، افزود: برخی مسئولان اعلام کردهاند که کشور روزانه حدود یک میلیون بشکه نفت میفروشد و منابع حاصل از آن نیز به کشور بازمیگردد، اما اینکه در واقعیت چه میزان از این منابع محقق میشود، مشخص نیست و ممکن است اطلاعاتی وجود داشته باشد که ما از آن بیاطلاع هستیم.
این کارشناس انرژی ادامه داد: آنچه مشخص است، نرخ دلار بهعنوان دماسنج اقتصاد کشور، افزایش یافته و این مسئله نشاندهنده وجود برخی مشکلات در اقتصاد است. در حوزه بنزین نیز با کسری تولید روبهرو هستیم و میزان تقاضا از عرضه بیشتر است؛ بنابراین باید به شکلی این ناترازی مدیریت و کنترل شود.
محسنی با بیان اینکه افزایش نرخ بنزین میتواند تأثیر محدودی بر مدیریت مصرف داشته باشد، تصریح کرد: این افزایش نرخ احتمالاً کمک محدودی خواهد کرد و به نظر نمیرسد تأثیر قابل توجهی در حل مشکل ناترازی داشته باشد. در شرایط فعلی، سیاستگذار با مسئلهای پیچیده روبهرو است و هر تصمیمی که در این زمینه اتخاذ شود، میتواند تبعات و معایب خاص خود را داشته باشد.
وی درباره راهکار مناسب برای حل ناترازی بنزین گفت: معتقدیم، راهحل اصلی این مسئله در شرایط فعلی، بیشتر سیاسی است و باید زمینه لازم برای حل مشکلات و رفع محدودیتها فراهم شود. از نظر اقتصادی، راهکارهایی که بتوان با کمترین هزینه و تبعات عملیاتی کرد، بسیار محدود هستند.
این کارشناس انرژی افزود: اگر بتوان زمینه لازم برای واردات بنزین را فراهم کرد، میتوان بخشی از مشکل موجود را مدیریت کرد؛ چراکه در حال حاضر از ذخایر نیز برداشت میشود و ذخایر کشور ظرفیت محدودی دارند و نمیتوان برای مدت طولانی روی آنها حساب کرد.
محسنی درباره استفاده از موادی همچون متانول و اتانول برای افزایش تولید بنزین نیز اظهار کرد: افزودن این مواد نمیتواند مشکل ناترازی را به شکل اساسی حل کند. علاوه بر این، کیفیت بنزین تولیدشده نیز پایین است و پالایشگاهها نیز با توجه به ظرفیت فعلی خود، فضای چندانی برای افزایش تولید ندارند.
وی با تأکید بر اینکه مسئله اصلی در سمت عرضه و تقاضا باید به صورت همزمان مورد توجه قرار گیرد، گفت: تقاضا بالا است و از طرف دیگر، امکان افزایش قابل توجه عرضه در شرایط فعلی وجود ندارد؛ بنابراین علاوه بر مدیریت مصرف، باید راهی برای واردات بنزین نیز پیدا شود.
این کارشناس انرژی درباره تأثیر نرخ ۱۰ هزار تومانی بنزین بر کاهش مصرف گفت: بعید میدانم افزایش نرخ تا این میزان بتواند تأثیر قابل توجهی بر مصرف داشته باشد. اگر فرض کنیم روزانه حدود ۵۰ میلیون لیتر بنزین با اختلاف قیمت پنج هزار تومانی مصرف شود، درآمدی برای دولت ایجاد خواهد شد که میتواند بخشی از کسری بودجه را کاهش دهد.
محسنی ادامه داد: در صورت کاهش کسری بودجه، ممکن است نیاز به چاپ پول نیز کمتر شود و در نتیجه رشد نقدینگی کاهش پیدا کند و فشار کمتری بر نرخ دلار وارد شود یا دستکم سرعت افزایش آن کاهش یابد؛ با این حال، این مسئله راهحل نهایی ناترازی بنزین نیست.
وی اصلاح وضعیت صنعت خودرو را یکی از راهکارهای اساسی برای حل ناترازی دانست و گفت: در نهایت باید به سمت اصلاح وضعیت خودروسازها و افزایش بهرهوری خودروها حرکت کنیم، اما اجرای چنین اصلاحاتی در شرایط فعلی آسان نیست.
این کارشناس انرژی خاطرنشان کرد: تمام این اقدامات باید در قالب یک بسته سیاستی دیده شود. اگر قرار باشد اصلاحات اساسی انجام شود، جامعه باید آمادگی پذیرش آن را داشته باشد و این آمادگی نیز تحت تأثیر متغیرهای سیاسی مختلف قرار دارد. بنابراین ابتدا باید شرایط سیاسی و اقتصادی بهبود پیدا کند تا بتوان اصلاحات اساسی در حوزه انرژی و سوخت را اجرایی کرد.