پرنده‌نگری چگونه مغز را بازسازی و روند ابتلا به زوال عقل را کُند می‌کند
به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از بی‌بی‌سی، هر هفته گروهی از پرنده‌نگرهای مسن ساعت‌ها در یک مخفیگاه چوبی در حومه انگلستان لم می‌دهند و با هیجان منظره‌ای را که پیش چشم دارند با دوربین دوچشمی تماشا...
به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از بی‌بی‌سی، هر هفته گروهی از پرنده‌نگرهای مسن ساعت‌ها در یک مخفیگاه چوبی در حومه انگلستان لم می‌دهند و با هیجان منظره‌ای را که پیش چشم دارند با دوربین دوچشمی تماشا می‌کنند. منقار بلند و درخشان یک صدف‌خوار در حال کاوش در زمین سنگریزه است؛ دو گرب کاکل‌دار بزرگ در آب بالا و پایین می‌روند و سرهای پردارشان در حالت آماده‌باش قرار دارد.
بیشتر این پرنده‌نگرها در به خاطر آوردن آنچه اوایل آن روز اتفاق افتاده، مشکل دارند و ممکن است برای دنبال کردن یک مکالمه تلاش کنند. اما وقتی در مورد پرندگانی که آسمان اطراف دریاچه فورج میل در وست میدلندز انگلستان به هوا می‌پرند یادداشت‌برداری می‌کنند، سرزنده می‌شوند.
در میان آنها هارولد 78 ساله است. او در جوانی عاشق فضای باز بود، اما اخیراً زوال عقل او را گوشه‌گیر و مضطرب کرده است. دخترش لوسی او را به اینجا آورد، به این امید که تغییر منظره و دریاچه آرام برایش خوب باشد. هارولد پس از شروعی نگران، وقتی کسی به یک سینه‌سرخ اشاره کرد، لبخند زد و از تماشای اردک‌هایی که در آب آب‌بازی می‌کردند لذت برد. سینه‌های آبی بین درختان اطراف به سرعت می‌دویدند و لوسی برای اولین بار پس از مدت‌ها خنده هارولد را دید.
تماشای پرندگان به شکلی فزاینده به عنوان راهی ارزشمند برای گذراندن وقت افراد مسن و بیماران زوال عقل شناخته می‌شود و گروه‌هایی در خانه‌های سالمندان در بریتانیا، آلمان و ایالات متحده تشکیل شده است. توجه به پرندگان، حتی از طریق پنجره، می‌تواند به افراد مسن کمک کند تا احساس ارتباط بیشتری با دیگران داشته باشند، احساسات مثبت بیشتری را تجربه و مهارت‌های حافظه را تقویت کنند. اکنون تحقیقات جدید نشان می‌دهد تماشای پرندگان می‌تواند مغز را تغییر شکل دهد، دقیقاً مانند یادگیری یک ورزش یا یک ساز موسیقی – و حتی ممکن است به کند شدن پیری مغز کمک کند.
مغزهای بهتر سازماندهی‌شده
در همین حال، در آزمایشگاه، دانشمندان علوم اعصاب در حال بررسی چگونگی تأثیر تماشای پرندگان بر مغز هستند. آنها مهارت‌های شناسایی پرندگان مشتاق را آزمایش کردند تا مشخص کنند چه کسی متخصص و چه کسی تازه‌کار است، سپس به مغز آنها نگاه کردند. دانشمندان دریافتند که ساختار مغز متخصصان متفاوت است – و تخصص تماشای پرندگان ممکن است با سازماندهی بیشتر مغز، زوال مرتبط با سن را کند کند.
اریک وینگ، که رهبری این تحقیق را در آکادمی تحقیقات و آموزش بایکرست در تورنتو، کانادا بر عهده داشت، اسکن‌های مغزی MRI متخصصان پرنده‌نگری را با اسکن‌های مغزی افراد تازه‌کار هنگام شناسایی پرندگان مقایسه کرد. او دریافت که مغز متخصصان در مناطقی که برای عملکردهایی مانند توجه، ادراک بصری و تشخیص بصری مهم هستند، به طور متفاوتی سیم‌کشی شده است.
در میان پرنده‌نگرهای متخصص، این مناطق فعالیت بیشتری نشان دادند – به ویژه هنگامی که از آنها خواسته شد پرندگانی را که از قبل با آنها آشنا نبودند، شناسایی کنند. این یافته‌ها ثابت نمی‌کند که آیا تفاوت‌های ساختاری مغز علت یا معلول تخصص پرنده‌نگری است. اما وینگ می‌گوید، یک توضیح این است که مناطقی از مغز که برای پرنده‌نگری استفاده می‌شوند، ممکن است دچار نوروپلاستیسیته شوند – توانایی تغییر شکل و عملکرد در طول زمان.
وینگ همچنین میزان سازماندهی مغز پرنده‌نگرها را تجزیه و تحلیل کرد. سازماندهی در مغز با افزایش سن کاهش می‌یابد و میزان پایین‌تر سازماندهی با کاهش شناخت مرتبط است. در مغز متخصصان، برخی از مناطق نسبت به افراد تازه‌کار در همان سن، سطوح بالاتری از سازماندهی و انسجام داشتند. برخی همچنین مناطقی بودند که در طول شناسایی پرندگان فعالیت بیشتری نشان می‌دادند. وینگ می‌گوید این نشان دهنده نوعی حفظ سازماندهی در مغز متخصصان با افزایش سن است.
تحقیقات بیشتری برای درک ماهیت این حفظ سازماندهی و چگونگی ارتباط آن با عملکرد شناختی گسترده‌تر نیاز است. اما در حال حاضر، نتایج ممکن است نشان دهد که کسب این مهارت در اوایل زندگی ممکن است مزایایی را ایجاد کند که تا بزرگسالان مسن‌تر ادامه یابد. این خبر خوبی برای بسیاری از پرنده‌نگرهای نسل Z (16 تا 29 ساله) است که مدت‌ها قبل از شروع پیری، دوربین‌های دوچشمی خود را بیرون می‌آورند.
پرنده‌درمانی
تحقیقات وینگ به تخصص پرنده‌نگری پرداخت، اما یافته‌های دیگر نشان می‌دهد که حتی برای کسانی که دانش یا مهارت خاصی ندارند، ممکن است مزایای روانشناختی برای پرنده‌نگری وجود داشته باشد.
در واقع، وقتی نوبت به تجربه بازسازی روانی می‌رسد – احساس آرامش، آزادی و تجدید قوا – ممکن است اشتیاق بیشتر از تخصص مرتبط باشد. مطالعه‌ای روی 388 پرنده‌نگر در لهستان نشان داد کسانی که می‌گویند بیشتر از سایر فعالیت‌ها به پرنده‌نگاری علاقه دارند و آن را بخش مهمی از زندگی خود می‌دانند، نسبت به پرنده‌نگرهایی که مهارت بالایی دارند، اما اشتیاق کمتری دارند، احتمالاً ترمیم روانی را تجربه می‌کنند.
بنابراین، صرفاً انتخاب علاقه‌مندی به پرندگان می‌تواند مزایای خاص خود را داشته باشد. الیزابت کالز، استاد روانشناسی اجتماعی و سازمانی در دانشگاه کاتولیک آیشتات-اینگولشتات در آلمان، علاقه‌مند است که چگونه رابطه ما با طبیعت تجربه‌های زندگی و رفاه ما را شکل می دهد. او بررسی کرد وقتی افرادی که در خانه‌های سالمندان زندگی می‌کردند این شانس را داشتند که زندگی پرندگان محلی را تماشا کنند چه اتفاقی افتاد.
تیم او ایستگاه‌های تغذیه پرندگان را در خارج از 65 خانه نصب کرد، به گونه‌ای که ساکنان بتوانند پرندگان را با آسایش از منطقه مشترک داخلی تماشا کنند و شناخت، تحرک و رفاه ساکنان را از طریق گزارش‌های شخصی و ورودی‌های کارکنان و خانواده ارزیابی کردند. آنها تنها پس از چند هفته شاهد بهبودی بودند و پس از یک ماه پرنده‌نگری وضعیت سلامت ساکنان را بهتر از سن و سطح مراقبت آنها توضیح داد.
کالز می‌گوید: «یافته‌ها به وضوح مثبت بودند. افرادی که در پرنده‌نگری شرکت کردند، از نظر شناختی چابک‌تر شدند – به این معنی که آنها می‌توانستند مکالمه‌ای را دنبال کنند و با خانواده‌ای که بازدید می‌کردند، تعامل داشته باشند، پرندگانی را که قبلاً بازدید کرده بودند را به یاد بیاورند و بشناسند، و هوشیاری نشان دهند. برخی از بهبودهای حافظه و تمرکز تنها پس از سه تا چهار هفته آشکار می‌شوند.»
یافته‌های تیم او باعث شد شرکت‌های بیمه سلامت آلمان – که در میان دیگران، در ابتدا سرمایه‌گذاری این پروژه تحقیقاتی را بر عهده داشتند – در راه‌اندازی تغذیه‌کننده پرندگان و مناطق مشاهده در بیش از 400 خانه سالمندان در سراسر بایرن سرمایه‌گذاری کنند.
یک برنامه مشابه مزایایی را برای بازماندگان سکته مغزی دیده که برخی از آنها آفازی را تجربه می کنند – مشکل در صحبت کردن یا درک زبان گفتاری. برنامه فشرده جامع آفازی دانشگاه مونتانا با لکه‌بینی جغد در سال 2021 آغاز شد و اکنون شامل مشاهدات هدایت‌شده و شناسایی تماس جمعیت متنوع پرندگان مونتانا است.
چرا تماشای پرندگان چنین تأثیر مثبتی بر احساس و تفکر ما دارد؟ برای کالز، «فقط در مورد پرندگان نیست، بلکه در مورد طبیعت، توجه، عواطف، معنا، تبادل اجتماعی و فعالیت است که به روشی بسیار ساده گرد هم می‌آیند. لحظات کوچک کنجکاوی را ایجاد می‌کند – لذت، انتظار و بسیار در دسترس است.»
شاید به همین دلیل است که در یک نظرسنجی در بریتانیا از بیماران مبتلا به زوال عقل و مراقبان آنها، تماشای پرندگان و دیگر حیات وحش پس از پیاده‌روی ساده در طبیعت، دومین فعالیت محبوب در فضای باز بود. همین نظرسنجی نشان داد که چالش‌های حمل‌ونقل و دسترسی، ملاحظات بزرگی برای افراد مبتلا به زوال عقل است – که ممکن است برای کسانی که می‌توانند پرندگان را از پنجره آشپزخانه خود ببینند، مانعی نباشد.
کنجکاوی نقش مهمی در حفظ عملکرد شناختی در آینده ایفا می‌کند، احتمالاً به این دلیل که نوراپی نفرین و دوپامین را در مغز فعال می‌کند که اثر مثبت و ضد التهابی دارند. آشنایی با پرندگانی که در اطراف ما صدا می‌زنند و می‌چرخند، راهی است برای به یاد آوردن. ما انسان‌ها بخشی از طبیعت هستیم، اما در اوایل زندگی این ارتباط را از دست می‌دهیم و پرنده‌نگری راهی برای برقراری مجدد این ارتباط است.