هر نشانهای در بدن را با مکمل درمان نکنید!
سلامت نیوز نوشت: همشهری، بعضیها کافی است علائم تازهای در بدنشان ببینند تا برای آن یک بیماری یا کمبود بتراشند؛ از سردی دستوپا و یبوست گرفته تا احساس خستگی. جستوجوی اینترنتی هم گاهی این نگرانی را...
سلامت نیوز نوشت: همشهری، بعضیها کافی است علائم تازهای در بدنشان ببینند تا برای آن یک بیماری یا کمبود بتراشند؛ از سردی دستوپا و یبوست گرفته تا احساس خستگی. جستوجوی اینترنتی هم گاهی این نگرانی را بیشتر میکند؛ کافی است درباره یک بیماری یا عارضهای جستوجو کنیم تا با فهرستی از علائم مواجه شویم و تصور کنیم چند مورد آن را در خودمان میبینیم.
نتیجه این میشود که برای هر علامت یک مکمل میخریم و مصرف آن را برای جبران کمبودی که هنوز اصلا تشخیص ندادهایم، شروع میکنیم. اما متخصصان تأکید میکنند که تنها از روی یک نشانه نمیتوان کمبود یک ماده مغذی را تشخیص داد.
سردی دست و پا و کمخونی!
یکی از علائمی که در فضای مجازی یا جستوجوهای اینترنتی به کمبود یک ماده مغذی نسبت داده میشود، سردی دستها و پاهاست؛ معمولا هم پای آهن در میان است. دکتر ایرج خسرونیا، متخصص بیماریهای داخلی میگوید: «کمبود آهن را فقط با آزمایش خون میتوان تشخیص داد. خیلیها وقتی فشار خونشان پایین است، فکر میکنند کمخون هستند یا وقتی سرگیجه و سردرد میگیرند، آن را به کمخونی نسبت میدهند؛ مصرف بیش از اندازه آهن میتواند باعث تجمع آن در بدن و آسیب به کبد و در موارد شدید، بیماریهای کبدی شود.»
ترک پاشنه پا و کمبود ویتامین A
ترک پاشنه پا هم از مواردی است که خیلی از افراد آن را به کمبود ویتامین A یا روی نسبت میدهند. اما ترک پاشنه در بسیاری از موارد علتهای شایعتر و سادهتری دارد؛ خشکی پوست، ضخیم شدن لایههای پوست، فشار و اصطکاک، نوع کفش و بعضی بیماریهای پوستی میتوانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.
میل شدید به شیرینی و کمبود منیزیم!
میل شدید به شیرینی هم از آن نشانههایی است که در فضای مجازی گاهی به کمبود منیزیم یا کروم نسبت داده میشود. اما بهگفته دکتر احسان شایسته، پزشک عمومی در گفتوگو با همشهری، «این ادعا پشتوانه علمی محکمی ندارد. هوس شیرینی میتواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از گرسنگی و عادتهای غذایی گرفته تا کمخوابی و عوامل جسمی و روانی. »
خشکی چشم و کمبود ویتامین A و امگا۳
خیلیها خشکی چشم را ناشی از کمبود ویتامینA یا امگا۳ میدانند. دکتر شایسته در این رابطه میگوید: «کمبود شدید ویتامین A میتواند باعث خشکی و آسیب چشم شود، اما خشکی چشم علتهای دیگری مثل افزایش سن، استفاده طولانیمدت از نمایشگرها، شرایط محیطی و مصرف بعضی داروها هم دارد. درباره امگا۳ هم نمیشود فقط از روی خشکی چشم، کمبود این ماده را تشخیص داد.»
فراموشی و کمبود ویتامینB12
کاهش تمرکز و فراموشی هم یکی از آن مواردی است که خیلیها آن را به کمبود ویتامین B12 نسبت میدهند. بهگفته دکتر شایسته، «مشکل تمرکز و فراموشی دلایل متعدد و متنوعی دارد و نمیتوان تنها براساس این علائم گفت فرد دچار کمبود B12 یا منیزیم است.» او میگوید: «اگر احتمال کمبودB12 مطرح باشد، تشخیص آن فقط با بررسی پزشکی و انجام آزمایش ممکن است.»
ریزش مو و کمبود ویتامین D و زینک
پزشکان میگویند کمبود آهن، پروتئین و روی واقعا میتواند در ریزش مو نقش داشته باشد، اما دلیل این مشکل همیشه کمبودهای تغذیهای نیست. عوامل ارثی، بیماریهای تیروئید، تغییرات هورمونی، کاهش وزن و برخی بیماریها نیز میتوانند باعث ریزش مو شوند؛ بنابراین بهتر است قبل از مصرف مکملهای مخصوص مو، علت ریزش مشخص و درصورت نیاز کمبودهای تغذیهای بررسی شود.
علت یبوست واقعا کمبود منیزیم است؟
در دستگاه گوارش هم نشانههایی وجود دارند که گاهی خیلی سریع به کمبود منیزیم نسبت داده میشود. یبوست مزمن، یکی از این موارد است و در برخی توصیههای غیرتخصصی، کمبود آن بهعنوان علت آن معرفی میشود. درحالیکه دکتر خسرونیا میگوید: «یبوست ممکن است به دلایل مختلفی بروز کند؛ از کندی حرکات روده و برخی اختلالات دستگاه گوارش گرفته تا انسداد، پولیپ، تومور یا مشکلات هورمونی؛ بنابراین اگر فردی دچار یبوست مزمن است، نباید فورا سراغ مکمل منیزیم برود.»
خستگی و کمبود ویتامینهایB
احساس خستگی و کمبود انرژی هم یکی از عمومیترین علائمی است که معمولا به کمبود ویتامینهای گروه B بهخصوص B1 و B6 نسبت داده میشود. اما دکتر شایسته بهعنوان پزشک میگوید: «خستگی و بیحالی از علائم بسیار غیراختصاصی هستند و علتهای متعددی دارند؛ از کمخوابی و استرس گرفته تا کمخونی، مشکلات تیروئید، بیماریها و رژیم غذایی نامناسب؛ بنابراین احساس کمبود انرژی بهتنهایی دلیل قابل اتکایی برای شروع مصرف ویتامینهای گروه B نیست.»
چند باور غلط در مصرف مکملها
فراموشی بهخاطر ویتامینB12
کمبود این ویتامین فقط با آزمایش تشخیص داده میشود و اصولا هم ارتباط زیادی با فراموشی ندارد.
یبوست و کمبود منیزیم
یبوست عوامل متعددی ندارد و اگر فردی به آن دچار شد، نباید سراغ مکمل منیزیم برود.
کمبود منیزیم و میل به شیرینی
ولع خوردن شیرینی میتواند بهخاطر گرسنگی و کمخوابی باشد؛ ادعاها درباره ارتباط این احساس با منیزیم پشتوانه علمی ندارد.
ارتباط خشکی چشم و ویتامین A
کمبود این ویتامین یکی از چند عامل اصلی است و در نخستین اقدام نباید سراغ این مکمل رفت.