نشست شانگهای؛ نمایش همگرایی روسیه، چین و ایران در مسیر جهان چندقطبی

به گزارش اطلاعات نیوز، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، برای شرکت و سخنرانی در اجلاس سران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای و نشست «شانگهای پلاس» به قرقیزستان سفر کرده و با استقبال معاون رئیس کابینه این کشور وارد بیشکک، پایتخت قرقیزستان، شده است؛ سفری که با توجه به دیدارهای دوجانبه رئیس‌جمهور ایران با مقام‌های کشورهای منطقه و رایزنی با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، از اهمیت سیاسی و اقتصادی برخوردار است.

پزشکیان در این سفر دو روزه با رئیس‌جمهور قرقیزستان، رئیس‌جمهور تاجیکستان، نخست‌وزیر هند و نخست‌وزیر پاکستان دیدار و گفت‌وگو خواهد کرد و در ادامه، به دعوت رئیس‌جمهور قرقیزستان، در مراسم رسمی افتتاحیه ششمین دوره بازی‌های جهانی عشایری حضور خواهد یافت.

رئیس‌جمهور ایران در روز دوم سفر خود در اجلاس سران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای و نشست «شانگهای پلاس» سخنرانی خواهد کرد و در حاشیه این اجلاس نیز با ولادیمیر پوتین دیدار و درباره مسائل دوجانبه و تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی گفت‌وگو خواهد داشت.

شانگهای؛ نمایش همگرایی قدرت‌های شرقی

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین و بیش از ۱۲ رهبر دیگر کشورها نیز برای شرکت در نشست سالانه سازمان همکاری شانگهای در قرقیزستان گرد هم می‌آیند.

اگرچه سازمان همکاری شانگهای در اساسنامه خود یک ائتلاف علیه کشورهای دیگر معرفی نشده و فعالیت‌های آن در ابتدا بیشتر بر مسائل اقتصادی، امنیتی و همکاری‌های منطقه‌ای متمرکز بوده است، در سال‌های اخیر روسیه و چین از ظرفیت این سازمان برای ترویج دیدگاه خود درباره شکل‌گیری نظم جهانی چندقطبی و افزایش همکاری میان قدرت‌های غیرغربی استفاده کرده‌اند.

در بیانیه تأسیس سازمان همکاری شانگهای تأکید شده است که این سازمان «ائتلافی علیه سایر کشورها نیست»، با این حال مواضع رهبران روسیه و چین در نشست‌های اخیر نشان داده است که این سازوکار به یکی از بسترهای مهم برای طرح انتقادات از سیاست‌های غرب تبدیل شده است.

پوتین در نشست سال گذشته کشورهای غربی را به تحریک جنگ اوکراین متهم کرد و شی جین‌پینگ نیز با اشاره به تنش‌های فزاینده میان واشنگتن و پکن، «اقدامات ارعاب‌آمیز» را محکوم کرد.

جایگاه ایران در سازمان همکاری شانگهای

ایران در سال ۲۰۲۳ به عضویت کامل سازمان همکاری شانگهای درآمد و در سال‌های اخیر روابط نظامی نزدیکی با روسیه و روابط گسترده اقتصادی و انرژی با چین داشته است.

در کنار ۱۰ عضو دائم سازمان همکاری شانگهای، ۱۵ کشور دیگر نیز به‌عنوان «شریک گفت‌وگو» با این سازمان همکاری می‌کنند که ترکیه، عربستان سعودی و قطر از جمله آنها هستند.

هند و پاکستان نیز که هر دو عضو کامل سازمان همکاری شانگهای هستند، در نشست امسال حضور خواهند داشت.

این سازمان مدعی است کشورهای عضو و شرکای آن در مجموع حدود ۴۰ درصد جمعیت جهان و ۲۵ درصد تولید ناخالص داخلی جهان را نمایندگی می‌کنند. امسال همچنین بیست‌وپنجمین سالگرد تأسیس سازمان همکاری شانگهای است.

تنش اقتصادی آمریکا و چین در حاشیه نشست شانگهای

نشست امسال سازمان همکاری شانگهای در شرایطی برگزار می‌شود که اختلافات اقتصادی میان آمریکا و چین همچنان ادامه دارد.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، پیش از نشست وزیران دارایی گروه ۲۰ اعلام کرده است که واشنگتن قصد دارد اعضای این گروه را به بازنگری در شرایط تجاری خود با چین تشویق کند.

بسنت مازاد تجاری ۱.۲ تریلیون دلاری چین در تجارت جهانی را «ناپایدار» توصیف کرده و گفته است اقتصاد چین با ضعف مواجه است و پکن تلاش می‌کند با افزایش صادرات از این وضعیت عبور کند.

وزیر خزانه‌داری آمریکا در گفت‌وگو با رویترز اظهار کرد: «جهان نمی‌تواند شاهد چین با مازاد تجاری ۱.۲ تریلیون دلاری باشد.»

وی افزود: «اقتصاد چین نسبتاً ضعیف است و آنها تلاش می‌کنند از طریق صادرات از این وضعیت خارج شوند؛ بنابراین باید توازن اقتصادی خود را دوباره برقرار کنند.»

بسنت همچنین از برنامه خود برای برگزاری دیداری دوجانبه با پان گونگ‌شنگ، رئیس بانک خلق چین، در حاشیه نشست گروه ۲۰ خبر داده، اما از ارائه جزئیات بیشتر درباره این دیدار خودداری کرده است.

نشست سازمان همکاری شانگهای در چنین شرایطی، علاوه بر بررسی مسائل اقتصادی و امنیتی، می‌تواند به صحنه‌ای برای نمایش همگرایی قدرت‌های شرقی و کشورهای مستقل از غرب تبدیل شود؛ موضوعی که حضور همزمان رهبران روسیه، چین و ایران، اهمیت ژئوپلیتیکی این اجلاس را بیش از گذشته برجسته کرده است.