فرار مرموز نامزد ریاست‌جمهوری برزیل به آمریکا؛ نقشه موساد و ترامپ چیست؟
به گزارش گزارشِ هنر، انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل هفته گذشته با پیروزی لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا به پایان رسید؛ انتخاباتی که در دور دوم آن، فلاویو بولسونارو، فرزند رئیس‌جمهور پیشین برزیل، نتوانست...
به گزارش گزارشِ هنر، انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل هفته گذشته با پیروزی لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا به پایان رسید؛ انتخاباتی که در دور دوم آن، فلاویو بولسونارو، فرزند رئیس‌جمهور پیشین برزیل، نتوانست رقیب خود را شکست دهد. با این حال، ماجرای سیاسی بولسوناروها به پایان نرسید؛ چراکه تنها چند روز پس از اعلام نتایج، خروج مرموز فلاویو از برزیل و انتقال او به آمریکا، با همراهی افرادی دارای ارتباطات امنیتی و سیاسی در چند کشور، به موضوعی بحث‌برانگیز تبدیل شد.
گزارش‌ها از نقش یک مأمور سابق موساد، ارتباطات نزدیکان دونالد ترامپ و استفاده از مسیرهای غیرمعمول برای انتقال او به میامی حکایت دارد؛ اتفاقی که این پرسش را پیش می‌کشد که آیا واشنگتن و تل‌آویو در پی حفظ یک چهره سیاسی همسو و تقویت جریان مخالف دولت لولا در آینده برزیل هستند؟
ماجرای خروج فلاویو بولسونارو، سناتور و نامزد شکست‌خورده انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل، از این کشور به مقصد آمریکا، با انتشار جزئیات تازه‌ای از سوی شبکه آمریکایی سی‌ان‌ان وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ گزارشی که از مشارکت یک مأمور سابق سرویس جاسوسی موساد، همراهی افرادی در آرژانتین و استفاده از یک جت خصوصی برای انتقال خانواده بولسونارو به میامی حکایت دارد.
فلاویو بولسونارو، پسر ژائیر بولسونارو رئیس‌جمهور پیشین برزیل، پس از شکست در دور دوم انتخابات ۲۵ اکتبر برابر لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا، از پذیرش نتیجه انتخابات خودداری کرد و مدعی شد نتایج با تقلب همراه بوده است؛ ادعایی که شواهدی برای آن ارائه نکرده است.
اهمیت این خروج زمانی بیشتر شد که دادگاه عالی برزیل پیش از ترک کشور، دستور تحویل گذرنامه‌های فلاویو و ممنوعیت خروج او از برزیل را صادر کرده بود. پلیس فدرال نیز اعلام کرد در حال بررسی چگونگی خروج او از کشور است و در سوابق گذرگاه‌های رسمی مهاجرتی، ثبت عبور وی را پیدا نکرده است.
عملیات آلبا؛ از دو خودروی تجاری تا جت خصوصی در میامی
شبکه سی‌ان‌ان برزیل در گزارشی تحقیقی که ۳۰ اکتبر منتشر شد، جزئیاتی از آنچه عملیات آلبا نامیده شده، ارائه کرد. بر اساس این گزارش، فلاویو بولسونارو سه‌شنبه ۲۷ اکتبر به همراه همسر و دو دخترش، با دو خودروی تجاری جداگانه از مرز برزیل عبور کرد و وارد آرژانتین شد.
این دو خودرو از پل بین‌المللی تانکردو نوس عبور کردند؛ پلی که شهر فوز دو ایگواسو در برزیل را به پوئرتو ایگواسو در آرژانتین متصل می‌کند. تصاویر دوربین‌های نظارتی به شناسایی خودروها و رانندگان آن‌ها کمک کرد. یکی از رانندگان، عضو سابق شورای شهر فوز دو ایگواسو بود که فلاویو را منتقل کرد و خودروی دوم را پسر او برای جابه‌جایی همسر و فرزندان سناتور هدایت می‌کرد.
اما بخش حساس‌تر گزارش، حضور یک مأمور سابق اطلاعاتی اسرائیل است که تابعیت آمریکایی دارد و پیش‌تر در سازمان جاسوسی موساد فعالیت کرده است. بنا بر اطلاعات منتشرشده از سوی سی‌ان‌ان، این فرد ۱۹ اکتبر وارد برزیل شده و در مسیر برازیلیا به آرژانتین، فلاویو را همراهی کرده است. او هنگام عبور از مرز نیز در همان خودرویی حضور داشته که سناتور برزیلی در آن بوده است.
خانواده بولسونارو پس از ورود به آرژانتین، با یک فروند هواپیمای خصوصی گلف‌استریم G400 متعلق به شرکت آرژانتینی بایرس فلای، مسیر خود را به سمت آمریکا ادامه دادند. این هواپیما پس از توقف برای سوخت‌گیری در گوایاکیل اکوادور، در فرودگاه خصوصی اوپا-لوکا در میامی فرود آمد.
سی‌ان‌ان همچنین به نقل از گزارش نیویورک‌تایمز نوشت که جیسون میلر، استراتژیست سیاسی نزدیک به دونالد ترامپ و مقام ویژه دولت آمریکا، در فراهم کردن هواپیمای خصوصی نقش داشته است. منابع برزیلی مورد استناد این شبکه، از وجود حمایت لجستیکی و برنامه‌ریزی بین‌المللی در این عملیات سخن گفته‌اند و آن را اقدامی از پیش طراحی‌شده، نه فراری ناگهانی، توصیف کرده‌اند.
چرا آمریکا به حفظ بولسونارو در خارج از برزیل علاقه‌مند است؟
در کنار جزئیات امنیتی و لجستیکی این عملیات، پرسش اصلی درباره انگیزه احتمالی بازیگران خارجی مطرح می‌شود: چرا یک سیاستمدار شکست‌خورده که با پرونده‌های قضایی در کشورش روبه‌رو است، تا این اندازه برای خروج و انتقال به آمریکا مورد حمایت قرار گرفته است؟
یک احتمال قابل بررسی، حفظ فلاویو بولسونارو به‌عنوان چهره‌ای برای سازمان‌دهی مخالفان دولت لولا از خارج از برزیل است. او پس از شکست انتخاباتی نیز از برنامه خود برای ادامه فعالیت سیاسی و سازمان‌دهی مخالفان سخن گفته است. حضور در آمریکا می‌تواند امکان ارتباط بیشتر او با شبکه‌های سیاسی همسو، رسانه‌ها و حامیان خارجی را فراهم کند و در عین حال، فشار سیاسی بر دولت لولا را در سطح بین‌المللی ادامه دهد.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که دولت دونالد ترامپ پیش از انتخابات برزیل نیز مواضعی همسو با جریان سیاسی بولسونارو داشت. ترامپ پس از شکست فلاویو، از او حمایت کرد و در اظهاراتی گفت که بولسونارو می‌تواند هر مدت که بخواهد در آمریکا بماند. رئیس‌جمهور آمریکا همچنین برخورد مقام‌های برزیلی با او را نامناسب توصیف کرد.
از این منظر، یکی از انگیزه‌های احتمالی واشنگتن می‌تواند حفظ یک چهره سیاسی نزدیک به جریان راست‌گرای آمریکا در معادلات آینده برزیل باشد؛ چهره‌ای که در صورت ادامه فعالیت سیاسی، قادر است بخشی از پایگاه اجتماعی و سیاسی پدرش را نمایندگی کند. البته این برداشت، تحلیل احتمالی از پیامدهای سیاسی ماجراست و تاکنون سندی علنی درباره چنین هدفی منتشر نشده است.
نقش مأمور سابق موساد؛ همکاری شخصی یا مأموریت سازمانی؟
حضور یک مأمور سابق موساد در کنار فلاویو بولسونارو، یکی از بحث‌برانگیزترین بخش‌های این پرونده است.
گزارش سی‌ان‌ان از همراهی این فرد با فلاویو در مسیر خروج از برزیل خبر می‌دهد، اما نقش دقیق او در طراحی و اجرای عملیات را مشخص نمی‌کند. همچنین شواهد منتشرشده تاکنون، مشارکت رسمی موساد یا دستور مستقیم دولت اسرائیل را اثبات نکرده است. خبرگزاری آناتولی نیز در گزارش خود درباره این پرونده تأکید کرده که نقش احتمالی این فرد در سازمان‌دهی عملیات روشن نشده و دخالت مستقیم دولت‌های آمریکا و آرژانتین نیز تأیید نشده است.
با این وجود، حضور چنین فردی در یک عملیات خروج محرمانه، پرسش‌های جدی درباره ارتباطات امنیتی و شبکه‌های فرامرزی حامی بولسونارو ایجاد می‌کند.
انکار روبیو و تناقض در روایت واشنگتن
در سوی دیگر، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، دخالت مستقیم دولت ترامپ در خروج فلاویو از برزیل را رد کرده است. او روز شنبه ۳۱ اکتبر در آتلانتا گفت واشنگتن هیچ اقدامی برای تسهیل خروج بولسونارو انجام نداده و تنها پس از اطلاع از ورود او به آمریکا، با تصمیم ترامپ اجازه ورودش صادر شده است.
روبیو همچنین تأکید کرد که دولت آمریکا مستقیماً در هیچ‌یک از اقداماتی که برای خروج فلاویو از برزیل انجام شده، مشارکت نداشته است. با این حال، گزارش سی‌ان‌ان از ارتباطات لجستیکی احتمالی با افراد نزدیک به دولت‌های آمریکا و آرژانتین خبر می‌دهد.
پرونده‌ای که می‌تواند به تنش تازه میان واشنگتن و برازیلیا تبدیل شود
خروج فلاویو بولسونارو در شرایطی رخ داده که روابط سیاسی دولت‌های آمریکا و برزیل با اختلاف‌نظرهایی همراه است و دونالد ترامپ نیز در جریان انتخابات از جریان سیاسی رقیب لولا حمایت کرده بود. انتقال یک نامزد شکست‌خورده به آمریکا، آن هم در شرایطی که با محدودیت قضایی خروج از کشور روبه‌رو بوده، می‌تواند به موضوعی تازه در روابط دو کشور تبدیل شود.
پلیس فدرال برزیل در حال بررسی ابعاد این خروج است و بر اساس گزارش سی‌ان‌ان، احتمال درخواست مسدودسازی دارایی‌ها و حساب‌های بانکی فلاویو نیز مطرح شده است. وزارت دادگستری برزیل هم منتظر گزارش پلیس درباره چگونگی خروج او و بررسی احتمال نقض دستور قضایی است.
فرار برنامه‌ریزی‌شده فلاویو بولسونارو از برزیل و انتقال او به آمریکا، با همراهی افرادی دارای ارتباطات امنیتی و سیاسی در چند کشور، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا واشنگتن و تل‌آویو درصدد حفظ یک مهره سیاسی همسو برای اثرگذاری بر آینده برزیل هستند؟ حضور یک مأمور سابق موساد در این عملیات، گزارش‌ها درباره نقش نزدیکان ترامپ در تأمین امکانات انتقال و حمایت علنی رئیس‌جمهور آمریکا از اقامت بولسونارو، در کنار هم تصویری از یک شبکه حمایتی فرامرزی ارائه می‌دهد.
در چنین شرایطی، می‌توان یکی از اهداف احتمالی این حمایت را حفظ ظرفیت سیاسی جریان بولسونارو، سازمان‌دهی مخالفان دولت لولا از خارج از کشور و ایجاد اهرمی برای اعمال فشار سیاسی بر دولت برزیل دانست. برای آمریکا و اسرائیل، تداوم حضور یک جریان سیاسی نزدیک به مواضع آن‌ها در یکی از مهم‌ترین کشورهای آمریکای لاتین می‌تواند اهمیت راهبردی داشته باشد؛ به‌ویژه آنکه برزیل در معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی از جایگاه قابل توجهی برخوردار است.
به این ترتیب، ماجرای فلاویو بولسونارو را نمی‌توان تنها خروج یک سیاستمدار شکست‌خورده از کشورش دانست؛ این پرونده می‌تواند نشانه‌ای از تلاش شبکه‌های سیاسی و امنیتی خارجی برای حفظ و تقویت متحدان خود در معادلات قدرت آمریکای لاتین باشد؛ هرچند ابعاد دقیق این حمایت و میزان دخالت رسمی واشنگتن و تل‌آویو همچنان نیازمند شواهد بیشتری است.