زندگی کنار دماوند

چرا این مردم آواره، اصلاً از اول کنار آتشفشان زندگی می‌کردند و مگر خودِ وجود کوه آتشفشان، به آن عظمت که هر از گاهی، دود از قله‌اش به هوا می‌رود، هشداری نیست که اینجا یک آتشفشان است و هر از چندی می‌غرد و دود و آتش از دهان بیرون می‌دهد و خودش، نشانه وجود خطر است؟!

پس چرا این همه انسان، محل‌های دیگر را می‌گذارند و می‌آیند کنار کوه آتشفشان زندگی می‌کنند؟ اینها که می‌دانند روزی چنین می‌شود و مجبور خواهند شد به مناطق دیگر بروند، پس چرا از اول در همان مناطق امن ساکن نشده بودند؟! اما عجیب‌تر و پرسش‌برانگیزتر این است که بعد از فروکش کردن خشم آتشفشان، همین مردم هراسیده از آتش و دود، دوباره برای زندگی به کنار کوه آتشفشان بازمی‌گردند. شما که برای حفظ جان رفته بودید، پس چرا بازگشتید؟

مدتی پیش با دوستی کارشناس و مهندس زمین‌شناسی، در جمعی هم‌کلام شده بودیم همین پرسش را مطرح کردم. آن دوست جوابی به این مضمون داد که آتشفشان و زلزله، با همه خطراتی که برای زندگی بشر ایجاد می‌کنند، زمینه‌ساز زندگی هم هستند و معمولا در چنین مناطقی به دلیل گدازه‌های آتشفشانی که سرشار از مواد غنی معدنی در لایه‌های زیرین زمین هستند، خاک مستعد کشاورزی فراهم است و از طرفی به دلیل گسل‌هایی که وجود دارند، چشمه‌های بسیاری در این مناطق پدید می‌آید که همین آب‌های زیرزمینی که به واسطه فعالیت گسل‌ها به سطح زمین رسیده، دلیل مهمی برای برای ساکن شدن انسان‌ها در جوار این منابع ارزشمند است. 

از طرفی، کوه آتشفشان، به دلیل ایجاد ارتفاعات حاصل از گدازه‌ها، مانند سدی بلند در برابر جریان هوای مرطوب و ابرها عمل می‌کنند و در نتیجه، باعث بارندگی، و آن هم سبب جاری شدن رودها می‌شود و مگر انسان‌ها، برای زندگی، در درجه اول، چیزی مهمتر از آب و خاک، برای کشت و زرع می‌خواستند؟ و آنجایی که بشود آب یافت و خاک حاصلخیز کشاورزی داشت، زندگی و روستا و شهر نیز فراهم می‌آید. و این یعنی درست است که زندگی در کنار آتشفشان، یعنی زندگی در کنار خطر، ولی همین آتشفشان است که اصلا زمینه‌ساز ادامه حیات آن مردمان است.

و الا در قلب بیابان. نه آتشفشانی هست و نه ترسی از چنین خشم آتشین طبیعت، ولی از طرف دیگر، نه آبی هست و نه امیدی به ادامه حیات. برای همین، آن خشم و خروش و قدرت، فرصت زندگی را نیز پدید می‌آورد و از همین روست که انسان‌های ساکن در کنار آتشفشان، با همه آن خشم نهفته در دل کوه، همیشه ستایشگر آتشفشان‌ها بوده‌اند. 

به ستایش‌هایی که در فرهنگ ایرانی برای قله دماوند یا در ژاپن برای کوه فوجی هست، نگاه کنید؛ هر دو آتشفشانند و همه، در ستایش آنهاست. به عبارتی این درست که آتشفشان در دل خود قدرتی شگرف و عظیم دارد، ولی انسان‌ها نیز از نعمت‌های آن توان ساختن زندگی را دارند و به همین دلیل است که در همه فرهنگ‌ها ستایشش می‌کنند. و البته چه بسیارند آدم‌هایی که در دوره طولانی سکوت آتشفشان، یادشان می‌رود که چه قدرتی در دل این کوه نهفته است و وقتی که آتشفشان خشم می‌گیرد، تازه می‌فهمند که آن سکوت، روزی می‌تواند چنین هراسناک شود.

حالا به رفتار برخی همسایگان دقت کنید. سال‌هاست کشورهای عربی حاشیه خلیج‌فارس در جوار ایران ساکن‌اند و طی دو قرن گذشته، این توهم برای بسیاری از آنها پدید آمده بود که این سکوت نشانه ناتوانی است و این یادآوری هر از گاهی که یادتان باشد ایران به‌سان یک آتشفشان است و به خشمش نیاورید، آن تصور و توهم را از میان نبرد. 

کم نبودند سران این کشورها که در مقابل پیشنهادها و طرح‌های برخاسته از روح مودت ایرانی، که اگر طالب امنیتیم، بیائید به کمک یکدیگر ضامن امنیت هم باشیم، چرا که ما تا ابد در کنار یکدیگریم. اما در جواب چه دیدیم؟ 

یکی از این سوی عالم به آن سو رفت و ادعای مالکیت جزایر ایرانی کرد و در کشوری دیگر، هرکسی که در راس قدرتش قرار گرفت، به آمریکا التماس کرد که ایران را مورد حمله قرار دهد و عاقبت وعده داد که جنگ را به داخل ایران می‌کشانیم.

کسی نیست به آنها بگوید حالا که جنگ را به داخل ایران کشیدید و به اسم درخواست امنیت از غریبه، کلی خرج کردید که حمله کنند؛ حالا چه شد؟! غیر از اینکه آتشفشان را بیدار کردید؟ یا غیر از این است که حالا دود آتشفشان در انتخابات چند روز پیش به چشم مهاجمان رفت و چنان شکستی در انتخابات خوردند که حالا خودشان اعتراف کرده‌اند این شکست به خاطر جنگ با ایران بود. حالا امیر کویت گفته است: «آمریکا می‌رود و ما باید کنار ایران زندگی کنیم». ما که از اول همین را گفته بودیم و بسیار هم دوستانه پیشنهاد کرده بودیم اگر امنیت می‌خواهید، بیائید با هم امنیت را بسازیم. 

ماجرای جنگ می‌تواند تمام شود، مشروط بر اینکه این همسایگان بطور صریح و روشن رفتارشان را عوض کنند. هنوز هم فرصت هست، آنها باید از این فرصت  استفاده کنند و زندگی در کنار آتشفشان را یاد بگیرند. درست مثل زندگی در کنار قله دماوند و زندگی کنار کوه فوجی.