اولین واکسن ضداضطراب جهان در راه است

سلامت نیوز نوشت: پژوهشگران در مطالعه‌ای جدید، یک ترکیب دارویی آزمایشی به نام PA-۹۱۵ را بررسی کرده‌اند که در مدل‌های حیوانی مرتبط با استرس مزمن، توانسته است رفتارهای شبیه اضطراب و افسردگی و همچنین برخی اختلالات شناختی را کاهش دهد. به گفته محققان، اثر ضدافسردگی این ترکیب پس از تنها یک بار مصرف در موش‌ها تا هشت هفته باقی ماند.

اختلالات مرتبط با استرس، از جمله افسردگی و اضطراب، از مهم‌ترین مشکلات سلامت محسوب می‌شوند و پژوهشگران در سال‌های اخیر به دنبال سازوکارهای جدیدی برای درمان آنها بوده‌اند.

در این مطالعه، محققان روی مسیر مولکولی مرتبط با پلی‌پپتید فعال‌کننده آدنیلات سیکلاز هیپوفیزی (PACAP) و گیرنده آن موسوم به PAC۱ تمرکز کردند. شواهد پیشین نشان داده بود که فعال شدن این مسیر می‌تواند در پاسخ بدن به استرس و شکل‌گیری اختلالات مرتبط با استرس نقش داشته باشد.

پژوهشگران پیش‌تر ترکیب PA-۹۱۵ را به‌عنوان یک مهارکننده کوچک‌مولکول، غیرپپتیدی و با قدرت اتصال بالا به گیرنده PAC۱ توسعه داده بودند. آنها در پژوهش قبلی مشاهده کرده بودند که این ترکیب می‌تواند رفتارهای شبیه اضطراب را در موش‌های تحت استرس حاد کاهش دهد.

در مطالعه جدید، اثر PA-۹۱۵ در چند مدل حیوانی استرس مزمن بررسی شد؛ از جمله موش‌هایی که در معرض شکست اجتماعی مکرر، دریافت مکرر هورمون کورتیکوسترون و پرورش در انزوای اجتماعی قرار گرفته بودند.

نتایج نشان داد که PA-۹۱۵ افزایش زمان بی‌حرکتی موش‌ها در آزمون شنای اجباری را کاهش داد؛ معیاری که در مطالعات حیوانی برای ارزیابی رفتارهای شبیه افسردگی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در موش‌هایی که تحت استرس اجتماعی مکرر قرار گرفته بودند، این ترکیب همچنین برخی رفتارهای شبیه اضطراب و افسردگی و اختلالات شناختی را بهبود بخشید. پژوهشگران این تغییرات را با استفاده از مجموعه‌ای از آزمون‌های رفتاری، از جمله آزمون ترجیح ساکاروز، میدان باز، ماز Y و تشخیص شیء جدید ارزیابی کردند.

ماندگاری اثر پس از یک دوز

یکی از یافته‌های قابل توجه مطالعه، ماندگاری اثر PA-۹۱۵ بود. پژوهشگران در آزمون ترجیح ساکاروز مشاهده کردند که یک دوز از PA-۹۱۵ توانست اثر ضدافسردگی‌مانند خود را تا هشت هفته در موش‌ها حفظ کند.

محققان این اثر را با دو داروی شناخته‌شده، یعنی کتامین و فلوکستین، مقایسه کردند. بر اساس نتایج این مطالعه، ماندگاری اثر مشاهده‌شده پس از یک دوز PA-۹۱۵ با اثر مشاهده‌شده در موش‌هایی که کتامین دریافت کرده بودند، مشابه بود.

در عین حال، در موش‌های سالمی که تحت استرس قرار نگرفته بودند، مصرف PA-۹۱۵ با بروز برخی اختلالات رفتاری مورد بررسی، از جمله افزایش غیرطبیعی فعالیت حرکتی، اختلال شناختی یا نشانه‌های وابستگی همراه نبود.

مسیر جدیدی برای درمان اختلالات مرتبط با استرس؟

پژوهشگران بر اساس این یافته‌ها پیشنهاد می‌کنند که مهار گیرنده PAC۱ می‌تواند به‌عنوان یک مسیر بالقوه برای توسعه درمان‌های جدید اختلالات مرتبط با استرس مورد توجه قرار گیرد. آنها PA-۹۱۵ را ترکیبی با اثرات سریع و طولانی‌مدت ضدافسردگی‌مانند در مدل‌های حیوانی توصیف کرده‌اند.

با این حال، این نتایج هنوز فاصله زیادی با اثبات اثربخشی و ایمنی این ترکیب در انسان دارد. تمام آزمایش‌های این پژوهش روی حیوانات انجام شده و هیچ مطالعه انسانی در آن صورت نگرفته است. بنابراین مشخص نیست PA-۹۱۵ در انسان نیز اثری مشابه داشته باشد یا از نظر ایمنی و عوارض جانبی چه عملکردی نشان دهد.

همچنین باید توجه داشت که برخی از پژوهشگران این مطالعه در چند اختراع ثبت‌شده مرتبط با این حوزه نام دارند؛ موضوعی که در مقاله به‌عنوان بخشی از اطلاعات مربوط به منافع و تعارض منافع پژوهشگران اعلام شده است.

نتایج این مطالعه نشان می‌دهد مسیر PAC۱ می‌تواند موضوع تحقیقات بیشتری برای یافتن درمان‌های جدید اختلالات مرتبط با استرس باشد، اما برای بررسی امکان استفاده از PA-۹۱۵ به‌عنوان داروی ضدافسردگی در انسان، مطالعات پیش‌بالینی و سپس کارآزمایی‌های بالینی ضروری است.