اعتراض ایران به نامزدی آمریکا برای عضویت در شورای حکام آژانس

به گزارش گزارشِ هنر، نماینده ایران نزد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در کنفرانس عمومی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با دستورکار شماره ۸ «انتخاب اعضای شورای حکام» اعتراض خود را به نامزدی آمریکا برای عضویت در شورای حکام آژانس اعلام کرد.

متن بیانیه هیئت نمایندگی ایران به شرح زیر است:

آقای رئیس

ایران در جریان نشست شورای حکام، به نامزدی ایالات متحده برای عضویت در شورا اعتراض کرد. امروز نیز همان اعتراض اصولی را مطرح می‌کنم. این موضوعی است که به قانون، مسئولیت و اعتبار آژانس مربوط می‌شود.

از منظر حقوقی، هیچ دولتی را نمی‌توان صرفاً به دلیل پیشرفت در فناوری انرژی اتمی برای عضویت در شورا نامزد کرد. این امر تحریف بند ۱ بخش الف ماده ۶ اساسنامه است. اساسنامه باید به عنوان یک کل منسجم و مطابق با حقوق معاهدات بین‌المللی تفسیر و اجرا شود.

بند ۱ بخش ب ماده ۳ و بخش ب ماده ۴، آژانس و اعضای آن را ملزم می‌کنند که در راستای اهداف و اصول سازمان ملل متحد، ترویج صلح و پیشبرد خلع سلاح عمل کنند. بخش ج ماده ۴ مقرر می‌دارد که تمام اعضا باید تعهدات پذیرفته‌شده ذیل اساسنامه را با حسن نیت ایفا کنند. مجموع این مقررات به وضوح نشان می‌دهد که احراز صلاحیت برای عضویت در شورا را نمی‌توان صرفاً به توانمندی فناورانه تقلیل داد.

ایالات متحده در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ دست به تجاوزات گسترده‌ای علیه ایران زد که مصداق نقض فاحش ممنوعیت توسل به زور — یکی از بنیادین‌ترین اصول سازمان ملل — محسوب می‌شود. علاوه بر این، آنها مرتکب جنایات جنگی متعددی شدند، از جمله به شهادت رساندن ۱۶۸ کودک بی‌گناه ۷ تا ۱۲ ساله در یک مدرسه ابتدایی در میناب. همچنین، ایالات متحده به همراه رژیم اسرائیل، ۱۸ موج حمله علیه تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز و تحت پادمان ایران انجام داد.

آن حملات غیرقانونی، بنا بر قطعنامه‌های این کنفرانس، نقض اصول سازمان ملل، حقوق بین‌الملل و اساسنامه آژانس تلقی می‌شوند. چنین اقداماتی آشکارا با اصل ترویج استفاده‌های صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای در تضاد است.

آیا کسی می‌تواند صادقانه و با حسن نیت مدعی شود که دولتی با چنین کارنامه سیاهی در نقض فاحش مفاد اساسنامه، در حال ایفای تعهدات خود است؟ آیا عضویت چنین کشوری نباید تعلیق شود — آن‌گونه که بند ب ماده ۱۹ مقرر می‌دارد؟

آقای رئیس،

این شورا یکی از ارکان اصلی آژانس است و مسئولیت‌های حساسی بر عهده دارد. عضویت ایالات متحده در این شورا، تناقضی عمیق ایجاد خواهد کرد. این امر به متجاوز اجازه می‌دهد تا در خصوص مسائلی که مستقیماً با اقدامات غیرقانونی خود او مرتبط است، قضاوت کند.

چنین اقدامی سبب ایجاد تضاد منافع ساختاری، تضعیف بی‌طرفی شورا، ایجاد تردید در تصمیمات آن و فرسایش بیشتر اعتماد به خودِ آژانس خواهد شد. به همین دلایل، تعیین ایالات متحده برای عضویت در شورای حکام با نص و روح اساسنامه و همچنین اصول بنیادین آژانس مغایرت دارد.

بر این اساس، جمهوری اسلامی ایران با تعیین ایالات متحده برای عضویت در شورا مخالف است و خود را از این تصمیم مبرا می‌داند.