اصفهان برای فتح قلههای گردشگری خیز برداشته است
به گزارش گزارشِ هنر، گردشگری تنها با داشتن بناهای تاریخی، جاذبههای طبیعی و زیرساختهای اقامتی رونق نمیگیرد؛ گاهی شهری با برخورداری از ظرفیتهای کمنظیر، به دلیل ناهماهنگی دستگاهها، موازیکاری، ضعف...
به گزارش گزارشِ هنر، گردشگری تنها با داشتن بناهای تاریخی، جاذبههای طبیعی و زیرساختهای اقامتی رونق نمیگیرد؛ گاهی شهری با برخورداری از ظرفیتهای کمنظیر، به دلیل ناهماهنگی دستگاهها، موازیکاری، ضعف بازاریابی و نبود مدیریت یکپارچه، نمیتواند داراییهای خود را به فرصت اقتصادی پایدار تبدیل کند. مسئلهای که امروز در بسیاری از مقصدهای گردشگری جهان مورد توجه قرار گرفته و کشورهایی همچون ژاپن، دانمارک و استونی برای حل آن به سمت ایجاد ساختارهای تخصصی مدیریت مقصد حرکت کردهاند.
در اقتصاد گردشگری امروز، رقابت دیگر تنها بر سر تعداد جاذبهها یا جذب گردشگران بیشتر نیست؛ بلکه کیفیت مدیریت مقصد، توانایی ایجاد ارتباط میان خدمات و جاذبهها، افزایش مدت اقامت مسافران و توزیع منافع اقتصادی میان کسبوکارها و جوامع محلی اهمیت بیشتری پیدا کرده است، به همین دلیل مفهوم «سازمان مدیریت مقصد» یا DMO در سیاستگذاری گردشگری کشورها جایگاه ویژهای پیدا کرده است؛ ساختاری که وظیفه آن هماهنگی میان دولت، مدیریت شهری، بخش خصوصی، تشکلهای حرفهای و جامعه محلی برای توسعه یکپارچه گردشگری است.
ژاپن یکی از نمونههای قابل توجه در این زمینه است، این کشور با ایجاد سازمانهای مدیریت مقصد در سطوح مختلف، تلاش کرده است توسعه گردشگری را از شهرهای پرتردد فراتر ببرد و ظرفیتهای مناطق کمتر شناختهشده را نیز وارد چرخه اقتصادی کند. بر اساس گزارش OECD در سال ۲۰۲۶، راهبرد گردشگری ژاپن بر ایجاد تعادل میان ورود گردشگران و کیفیت زندگی ساکنان، تقویت گردشگری داخلی و خارجی و افزایش تابآوری مقصدها استوار است. در این الگو، تحلیل دادههای گردشگری، همکاری دولت و بخش خصوصی و طراحی مسیرهای منطقهای از ابزارهای اصلی مدیریت محسوب میشوند.

دانمارک نیز تجربه متفاوتی دارد، این کشور با کاهش تعداد سازمانهای مدیریت مقصد از حدود ۸۰ مجموعه در سال ۲۰۱۹ به ۱۹ سازمان در سال ۲۰۲۴، به دنبال کاهش موازیکاری و ایجاد ساختارهای قدرتمندتر بوده است، در این مدل سازمان ملی بازاریابی گردشگری VisitDenmark مسئول معرفی بینالمللی کشور است و سازمانهای محلی مدیریت مقصد، توسعه محصولات گردشگری و حمایت از کسبوکارهای مناطق را دنبال میکنند. تأمین مالی شهرداریها نیز به استمرار فعالیت این سازمانها کمک میکند. تجربه دانمارک نشان میدهد که تعدد نهادها به معنای مدیریت بهتر نیست و گاهی تجمیع ظرفیتها و تقسیم روشن مسئولیتها اثربخشی بیشتری دارد.

استونی نیز با اصلاح ساختار مدیریت مقصد، تعداد سازمانهای فعال را از حدود ۴۰ مجموعه در سال ۲۰۱۹ به هفت سازمان در سال ۲۰۲۴ کاهش داد. هدف این اصلاحات، تقویت توان اجرایی، تبادل تجربه، کاهش فعالیتهای موازی و افزایش قدرت رقابت مناطق بود. در مقابل، نیوزیلند بر مشارکت جوامع محلی در تدوین برنامههای مدیریت مقصد تأکید کرده است؛ رویکردی که نشان میدهد توسعه گردشگری بدون توجه به منافع ساکنان و ظرفیتهای اجتماعی و محیطی مناطق، نمیتواند پایدار بماند.
این تجربهها یک وجه مشترک دارند: گردشگری از فعالیتهای پراکنده و دستگاهمحور به سمت حکمرانی شبکهای، تخصصی و پاسخگو حرکت کرده است
اما این مسئله برای اصفهان چه اهمیتی دارد؟
اصفهان با برخورداری از میراث تاریخی و معماری، صنایعدستی، جاذبههای فرهنگی و ظرفیتهای متنوع شهرستانی، از مزیتهای قابل توجهی برای حضور در بازار گردشگری برخوردار است، با این حال تبدیل این ظرفیتها به ارزش اقتصادی مستلزم ارتباط مؤثر میان جاذبهها، خدمات اقامتی، حملونقل، بازاریابی، رویدادها و کسبوکارهای محلی است. گردشگری زمانی به صنعت درآمدزا تبدیل میشود که مسافر تنها از یک بنای تاریخی بازدید نکند، بلکه در یک شبکه منسجم از خدمات و تجربههای گردشگری قرار بگیرد.
مطالعات دانشگاهی نیز بر اهمیت این موضوع تأکید دارند. پژوهشی درباره سیاستگذاری و برنامهریزی گردشگری اصفهان که در سال ۲۰۲۱ در دانشگاه مدیترانه شرقی انجام شده، با بررسی دیدگاه ۲۱ نفر از مسئولان و فعالان حوزه برنامهریزی شهری و گردشگری، بر ضرورت مشارکت ذینفعان مختلف در توسعه پایدار این صنعت تأکید میکند. همچنین پژوهشی درباره ظرفیتهای گردشگری استان اصفهان که در سال ۲۰۲۵ منتشر شده، نشان میدهد قابلیتهای گردشگری و زیرساختهای خدماتی در محورهای مختلف استان توزیع یکسانی ندارند؛ موضوعی که ضرورت برنامهریزی منطقهای و توجه به ظرفیت شهرستانها را برجسته میکند.
در همین راستا، شکلگیری میز راهبردی گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان را میتوان تلاشی برای ایجاد هماهنگی میان بازیگران این حوزه و کاهش اقدامات جزیرهای دانست. این میز بهعنوان بستری برای هماندیشی، هماهنگی، پیگیری مسائل مشترک و جهتدهی به برنامههای توسعه گردشگری تعریف شده است. بر اساس ساختار اعلامشده، چهار کارگروه اصلی شامل رویدادها، بازاریابی و برند، زیرساخت و سرمایهگذاری و خدمات گردشگری برای پیشبرد اهداف این مجموعه در نظر گرفته شده است. کارگروههای پشتیبان رسانه، آموزش، پژوهش و پایش نیز قرار است پشتوانه علمی، اجرایی و ارتباطی این فعالیتها باشند.
با این حال، تجربه بینالمللی نشان میدهد که موفقیت چنین ساختاری تنها به تشکیل کارگروهها و برگزاری جلسات وابسته نیست. تعیین مسئولیت اجرایی، برخورداری از منابع مالی پایدار، دسترسی به اطلاعات دقیق گردشگری و ارزیابی مستمر نتایج، مؤلفههایی هستند که میتوانند هماهنگی نهادی را به مدیریت واقعی مقصد تبدیل کنند. همچنین باید مشخص شود تصمیمات اتخاذشده تا چه اندازه به افزایش مدت اقامت گردشگران، رشد درآمد کسبوکارهای محلی، جذب سرمایهگذاری و توزیع متوازن سفر در شهرستانها منجر شدهاند.
در واقع، چالش اصلی اصفهان تنها معرفی ظرفیتهای گردشگری نیست؛ بلکه ایجاد پیوند میان این ظرفیتها و تبدیل آنها به یک زنجیره اقتصادی منسجم است. تجربه کشورهای پیشرو نشان میدهد مقصد موفق، تنها مقصدی با جاذبههای فراوان نیست؛ بلکه مقصدی است که میتواند منابع خود را بهدرستی مدیریت کند، بازیگران مختلف را در یک مسیر مشترک قرار دهد و منافع توسعه گردشگری را میان گردشگران، فعالان اقتصادی و جامعه محلی توزیع کند.

در همین راستا، با مصطفی نباتینژاد، عضو شورای اسلامی شهر اصفهان، رئیس مرکز پژوهش های شورای اسلامی شهر اصفهان و دبیر میز راهبردی گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان، درباره شکلگیری و ساختار این میز، مأموریتها و اهداف آن، چالشهای پیشروی مدیریت گردشگری، ضرورت همافزایی میان دستگاههای متولی و چگونگی بهرهگیری از تجربههای موفق جهانی برای توسعه گردشگری استان به گفتوگو نشستیم. آنچه در ادامه میخوانید، حاصل این گفتوگوی تفصیلی درباره ظرفیتها، چالشها و چشمانداز فعالیت میز راهبردی گردشگری و صنایعدستی اصفهان است.
ایمنا: با توجه به طرحها و برنامههایی که در چهاردهمین نشست میز گردشگری استان اصفهان مطرح شد، این برنامهها در چه بازه زمانی و طی چه مراحلی به مرحله اجرا و بهرهبرداری میرسند؟ به عبارت دیگر، افق زمانی تحقق طرحهایی که در این نشست معرفی شدند چیست و مردم چه زمانی میتوانند نتایج عملی آنها را مشاهده کنند؟
نباتینژاد: پیش از هر چیز لازم است به این نکته توجه کنیم که هدف اصلی از تشکیل میز گردشگری، ایجاد یک همعهدی و همافقی میان دستگاههای مختلف برای اعتلای پایدار گردشگری استان است. ما معتقدیم گردشگری علاوه بر آثار و پیامدهای اقتصادی، میتواند سرریز فرهنگی نیز برای استان داشته باشد و پیام فرهنگی و هویتی شهر و استان اصفهان را منتقل کند.
اصفهان وارث یک میراث تمدنی ارزشمند است و توسعه گردشگری این فرصت را فراهم میکند که این میراث، هم به نسلهای آینده و هم به سایر سرزمینها در سطح کشور و خارج از کشور معرفی شود، بنابراین این همعهدی و همافقی از یک سو برای توسعه اقتصادی و هدفگذاری سهم استان از بازار گردشگری و از سوی دیگر برای انتقال پیام فرهنگی و هویتی اصفهان شکل گرفته است.
برای رسیدن به این افق، ابتدا باید دستگاههای مختلف با یکدیگر همفاز شوند، در جلسات میز گردشگری دستگاههای استانی با نگاه گردشگری، وضعیت موجود خود را تشریح میکنند و پیشنهادهایشان را برای توسعه این حوزه ارائه میدهند. در مواردی نیز که تحقق اهداف نیازمند ابتکار، همراهی، همآفرینی و همکاری بینبخشی است، موضوع در همین میز بررسی و برای آن تصمیمگیری میشود.

یکی از مهمترین ابتکاراتی که در این جلسات بهکرات پیگیری شده، تأسیس شرکت مدیریت مقصد گردشگری استان و شهر اصفهان است، این شرکت باید بتواند بازاریابی هوشمند گردشگری را برای توسعه مقصد بر عهده بگیرد و در کنار آن، کمپینهای تبلیغاتی هدفمند در حوزه گردشگری تعریف کند، برای نمونه در زمانهایی که تقاضای گردشگری کاهش پیدا میکند، این شرکت میتواند با تحریک تقاضا، برگزاری جشنوارههای خرید اعتباری و تعریف رویدادهای مختلف، ظرفیتهای گردشگری را فعال کند و زمینه افزایش تقاضا و استفاده از امکانات موجود را فراهم آورد.
موضوع دیگر، تنوعبخشی به گونههای گردشگری است، همانطور که در نشستهای اخیر مشاهده کردید، گردشگری ورزشی یکی از موضوعات مورد بحث بوده است. در جلسات مختلف نیز گونههای متنوع گردشگری و راهکارهای توسعه آنها در شهر و استان بررسی میشود تا اصفهان صرفاً به یک نوع محصول گردشگری محدود نماند.
از سوی دیگر، موضوع رویدادها و دبیرخانه رویدادهای گردشگری نیز با جدیت دنبال میشود، مجموعهای از رویدادهای استان در تقویم رویدادهای گردشگری کشور ثبت شدهاند و لازم است این برنامهها در زمان و مکان تعیینشده، با کیفیت مناسب و بهصورت مستمر و سالانه برگزار شوند.
در کنار آن، رویدادهایی نیز داریم که برگزار میشوند اما هنوز به ثبت رسمی نرسیدهاند؛ بنابراین باید برای ثبت آنها اقدام شود. در برخی مناطق نیز استعداد و ظرفیت برگزاری رویداد وجود دارد، اما تاکنون نه رویدادی در آنجا برگزار شده و نه ظرفیتی در تقویم رسمی ثبت شده است. دبیرخانه رویدادها باید این ظرفیتها را نیز شناسایی و پیگیری کند.
بر اساس اطلاعات ارائهشده در دبیرخانه اجرایی رویدادها، حدود ۴۲۷ رویداد اعلام شده است. بنابراین، یکی از مطالبههای جدی رسانهها باید بهروزرسانی و انتشار عمومی تقویم رویدادهای گردشگری استان از سوی متولیان مربوطه باشد.
ما انتظار داریم رسانهها تنها به انعکاس برگزاری جلسات اکتفا نکنند، بلکه مصوبات را مطالبه کنند و از دستگاههای مسئول درباره میزان پیشرفت آنها گزارش بخواهند. هدف این است که ذینفعان بدانند مسئله مطرحشده چه بوده، چه مصوبهای به تصویب رسیده و چه نهادی مسئول اجرای آن است.
این پیگیری باید هم از نظر نهادی و دبیرخانهای و هم از نظر رسانهای و مردمی انجام شود و بخش خصوصی و سایر ذینفعان نیز در تحقق مصوبات مشارکت داشته باشند.
در کنار این موضوع، باید به شرایط بخش خصوصی نیز توجه کرد. فعالان گردشگری در دوره جنگ و پس از آن با مشکلات و ملاحظات متعددی در حوزه کسبوکار خود مواجه بودهاند. میز گردشگری باید فضایی برای تعامل بخش خصوصی و دولت فراهم کند تا مسائل و موانع فعالان این حوزه مطرح و برای رفع آنها اقدام شود.
حضور مؤثر و مستمر نمایندگان بخش خصوصی در جلسات نیز اهمیت زیادی دارد؛ چراکه این حضور زمینه پاسخگویی دستگاههای اجرایی را فراهم میکند و به آنها یادآوری میکند که باید در خدمت بخش خصوصی و تسهیلگر فعالیتهای این حوزه باشند.
در این مدت نیز استان اصفهان از نظر برخی شاخصها و اقدامات مورد توجه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و سایر دستگاههای مرتبط قرار گرفته و ابتکاراتی در حوزه توسعه زیرساختها، خدمات گردشگری، اقامتگاهها و برگزاری رویدادها تعریف شده است. یکی از شاخصهایی که میتوان برای ارزیابی وضعیت گردشگری دنبال کرد، میزان اشغال هتلهاست که بنا بر اعلام ادارهکل میراث فرهنگی، در برخی دورهها به ارقام بسیار بالایی، حتی نزدیک به ۱۰۰ درصد، رسیده است. این موضوع نیز باید بهصورت جدی از سوی رسانهها پیگیری شود تا اقدامات و برنامهها به نتیجه برسد.

ایمنا: آیا میز گردشگری در کنار طرحهای ویژه و پرهزینه، برنامه مشخصی برای توسعه گردشگری اقشار کمدرآمد و فراهم کردن امکان سفر و تفریح برای خانوارهای کمبرخوردار دارد؟
نباتینژاد: اگر وضعیت گردشگری استان و شهر اصفهان را بررسی کنید، متوجه میشوید که بخش قابل توجهی از جاذبههای تاریخی و گردشگری ما امکان بهرهمندی برای همه اقشار جامعه را فراهم میکنند؛ از اقشار متمول و ثروتمند جامعه و گردشگران خارجی گرفته تا افرادی که به لحاظ اقتصادی محدودیتهایی دارند.
در ایام پرتقاضای گردشگری، بهویژه در فصلهای اوج سفر، امکانات و تسهیلاتی در اختیار مردم و گردشگران قرار میگیرد که از این نظر قابل توجه است. برای نمونه، مجموعههای اقامتی مانند باغ فدک را در نظر بگیرید که امسال امکانات مرتبط با تندرستی نیز به آن اضافه شده و این موضوع میتواند ضریب استفاده و اقامت در این مجموعه را افزایش دهد.
افرادی که از چنین مجموعههایی استفاده میکنند، الزاماً متقاضی اقامت در هتل نیستند و اساساً ممکن است در برنامه سفر خود به دنبال هتل نباشند. بنابراین، وجود این نوع فضاهای اقامتی و خدماتی برای پاسخگویی به نیاز گروههای مختلف گردشگران اهمیت دارد.
از طرف دیگر، جاذبههای تاریخی، گردشگری و مناظر طبیعی در شهرستانهای استان نیز در بسیاری از موارد رایگان یا با هزینههای بسیار پایین در دسترس مردم قرار دارند.
برای مثال، حضور در میدان نقشجهان، رفتن به کنار پلهای تاریخی و بازدید از اماکن تاریخی مانند چهلستون و کاخ هشتبهشت را در نظر بگیرید. هزینه بلیت این مجموعهها را میتوانید بررسی و با هزینه بازدید از اماکن مشابه در شهرهای دیگر و حتی کشورهای خارجی مقایسه کنید.
اگر هزینههای این مجموعهها را با توجه به تورم و ارزش واقعی خدمات ارزیابی کنیم، متوجه میشویم که ارقام دریافتی در بسیاری از موارد حتی هزینههای نگهداری آنها را نیز تأمین نمیکند.
به همین دلیل میتوان گفت هر کسی که به اصفهان سفر میکند، در بسیاری از موارد مهمان مردم این شهر است؛ زیرا هزینه نگهداری و اداره بخش مهمی از جاذبههای گردشگری بر عهده مدیریت شهری و مجموعههای عمومی است، اما معادل واقعی این هزینهها از گردشگر دریافت نمیشود.
البته ما به توسعه هتلهای مجلل و سایر مراکز اقامتی نیز نیاز داریم و طی سالهای اخیر اقدامات و سرمایهگذاریهایی در این زمینه انجام شده است، اما ظرفیتهای عمومی و جاذبههای در دسترس باید همچنان برای همه اقشار حفظ شوند.
ایمنا: آیا میز گردشگری در ۱۴ جلسه گذشته، برنامه عملیاتی مشخصی برای کاهش هزینه سفر و تسهیل دسترسی اقشار کمدرآمد به امکانات گردشگری تدوین کرده است یا اقدامات آن بیشتر بر ظرفیتهای موجود شهر و استان متمرکز بوده است؟
نباتینژاد: برای پاسخ به این پرسش، ابتدا باید ساختار و مأموریت میز گردشگری را دقیقتر توضیح بدهم؛ زیرا به نظر میرسد هنوز تصویر کاملی از ماهیت این مجموعه وجود ندارد.
میز گردشگری را نباید تننها یک جلسه اداری یا مجموعهای از مدیران دستگاههای اجرایی تصور کرد. این میز، مجموعهای از دستگاههای خدمترسان، نهادهای عمومی و نمایندگان بخش خصوصی است که در حوزه گردشگری فعالیت میکنند و قرار است در یک ساختار مشترک، مسائل و نیازهای این حوزه را بررسی کنند، در این ساختار دستگاههایی مانند راه و شهرسازی، حملونقل، محیط زیست، میراث فرهنگی، شهرداری، ورزش و جوانان و سایر مجموعههای مرتبط حضور دارند.
معاونت اقتصادی نیز بهعنوان یکی از مجموعههای مسئول، در برخی دستور جلسات مأموریت پاسخگویی دارد و باید درباره موضوعاتی که به این معاونت مربوط است، در جلسات بعدی گزارش ارائه کند، برای نمونه شرکت مدیریت مقصد گردشگری که مدتی است روند اجرایی آن متوقف مانده و همچنین موضوع دبیرخانه رویدادهای گردشگری از جمله مواردی است که باید در دستور کار قرار گیرد و پیگیری شود.
در کنار دستگاههای دولتی، بخش خصوصی نیز حضور جدی دارد. دبیرخانه رویدادها، کنسرسیوم پژوهشی متشکل از دانشگاههای اصفهان، جامعه حرفهای هتلداران، انجمن دفاتر خدمات مسافرتی، انجمن راهنمایان تور و انجمن بلاگرهای گردشگری از جمله مجموعههایی هستند که در این ساختار حضور دارند.
بنابراین، میز گردشگری فهرست گستردهای از دستگاهها و تشکلهای مختلف را دربرمیگیرد که در جلسات ماهانه، چند ساعت در کنار یکدیگر قرار میگیرند، اطلاعات و تجربیات خود را به اشتراک میگذارند و درباره مسائل مشترک تصمیمگیری میکنند.
شهرداری اصفهان نیز یکی از اعضای این میز است. حضور شهرداری مرکز استان در این ساختار اهمیت دارد؛ زیرا توسعه گردشگری اصفهان بدون مشارکت مدیریت شهری عملاً کامل نخواهد بود و دستگاههای مختلف باید در کنار یکدیگر نقش مکمل داشته باشند.
در این جلسات، دستگاهها هم پاسخگو هستند و هم مطالبات و درخواستهای خود را برای پیشبرد برنامهها مطرح میکنند، به این ترتیب سطحی از هماهنگی و بهاشتراکگذاری دادهها، تجربیات و دیدگاهها میان مجموعههای مختلف شکل میگیرد.
ایمنا: همکاری میز گردشگری با شهرداری اصفهان چگونه میتواند به توسعه پروژههای گردشگری در شهرستانهایی همچون سمیرم و سایر مناطق استان کمک کند تا تصمیمات و ظرفیتهای این میز تنها به مرکز استان محدود نماند؟
نباتینژاد: یکی از اقدامات مهمی که در همین چارچوب دنبال شده، تدوین و پیگیری تصویب و ابلاغ طرح جامع گردشگری استان اصفهان است. این طرح از سال ۱۴۰۳ و حتی پیش از آن تدوین شده بود و روند تصویب و ابلاغ آن از طریق میز گردشگری استان پیگیری شد.
این سند جامع دارای برش شهرستانی است و رویکرد آن نیز سرمایهگذاری در حوزه گردشگری است. در واقع، برای تکتک شهرستانهای استان مطالعاتی انجام شده و ظرفیتها و فرصتهای گردشگری هر منطقه در این سند مورد توجه قرار گرفته است.
اگر این سند را مطالعه کنید، برای هر شهرستان چندین ده صفحه مطالعه و بررسی اختصاصی وجود دارد. بنابراین، شهرستانها صرفاً در حاشیه برنامههای مرکز استان قرار ندارند، بلکه ظرفیتها و فرصتهای توسعه گردشگری هر منطقه در این سند دیده شده است.
البته میز گردشگری استان بهصورت مستقیم برای هر شهرستان یک میز مستقل ندارد، اما در سطح شهرستانها نیز ساختارهای مرتبط وجود دارد. در حال حاضر، ۲۹ کارگروه گردشگری برای ۲۹ شهرستان استان تعریف شده است که باید پیگیری برنامهها و ظرفیتهای گردشگری هر منطقه را بر عهده داشته باشند.
فرمانداران نیز در این فرایند نقش مهمی دارند. برای نمونه، همانطور که مشاهده کردید، فرماندار سمیرم در جلسه میز گردشگری استان حضور پیدا کرد و مسائل و ظرفیتهای شهرستان خود را مطرح کرد، بنابراین قرار نیست تمام تصمیمات و برنامهها در مرکز استان باقی بماند. طرح جامع گردشگری با نگاه شهرستانی تدوین شده و کارگروههای شهرستانی نیز باید اجرای برنامهها را دنبال کنند.
در این میان، حضور شهرداری اصفهان در میز گردشگری استان نیز یک ویژگی خاص است، بهطورمعمول در ساختارهای استانی، شهرداری مرکز استان بهعنوان یکی از اعضای این مجموعه حضور دارد؛ همانطور که در ساختارهای ملی نیز شهردار تهران در کنار مجموعه دولت حضور دارد.
در اصفهان نیز شهرداری مرکز استان یکی از اعضای میز گردشگری است؛ زیرا در ساختار استانداری، بدون مشارکت شهرداری، هماهنگی در حوزه گردشگری کامل نخواهد بود. این دستگاهها در کنار یکدیگر نقش مکمل دارند و هر کدام باید در چارچوب مأموریتهای خود برای پیشبرد اهداف گردشگری استان اقدام کنند.

ایمنا: آیا در بررسی طرحهای گردشگری، پیوستهای فرهنگی و هویتی نیز بهاندازه ابعاد اقتصادی و اجرایی مورد توجه قرار میگیرد؟ برای نمونه، آیا لازم نیست پیش از استفاده از عناوینی مانند «نبرد ماراتون»، حساسیتهای تاریخی و هویتی آن بررسی و به دستگاههای ارائهدهنده طرحها تذکر داده شود؟
نباتینژاد: این موضوع از جمله مسائلی است که باید فراتر از مأموریت یک دستگاه اجرایی دیده شود. هر دستگاهی در استان مأموریتها و مسئولیتهای مشخصی دارد، اما اقدامات توسعهای نباید تنها از منظر تخصصی همان دستگاه ارزیابی شوند.
به نظر من، شما بهعنوان خبرنگار باید این موضوع را از ادارهکل ورزش و جوانان نیز مطالبه کنید، طبیعی است که بخشهای مختلف مأموریتهای خاص خود را دارند، اما هر مداخله توسعهای در کشور باید با مراقبت و توجه به الزامات پیشرفت پایدار انجام شود.
برای نمونه، ممکن است یک طرح از نظر اقتصادی و اجرایی قابل دفاع باشد، اما در کنار آن باید پیوست فرهنگی، اجتماعی، محیط زیستی و حتی فناوری آن نیز مورد توجه قرار گیرد.
در این زمینه، شورای فرهنگ عمومی استان، رسانههای مطالبهگر و سایر مجامع تخصصی میتوانند در کنار دستگاههای اجرایی قرار بگیرند و نسبت به ابعاد مختلف طرحها حساسیت نشان دهند. این مجموعهها باید دغدغههای خود را مطرح کنند تا مدیران دستگاهها پیش از اجرای پروژهها، پیامدهای فرهنگی و اجتماعی تصمیمات خود را نیز بررسی کنند.
البته بخشی از این موضوع نیازمند تعامل و گفتوگوی بینبخشی است. یعنی دستگاههای مختلف باید در کنار یکدیگر موضوع را ببینند و هر کدام از منظر تخصصی خود نسبت به آن اظهارنظر کنند.
نگرانی اصلی این است که توسعه در یک بخش با سرعت زیادی پیش برود، اما سایر بخشها از آن عقب بمانند، در چنین شرایطی ممکن است با نوعی توسعه نامتوازن و کاریکاتوری مواجه شویم.
وقتی از توسعه کاریکاتوری صحبت میکنم، منظورم این است که یک بخش از مجموعه توسعه بهصورت نامتناسب بزرگ شود و سایر بخشها تحتالشعاع قرار بگیرند؛ درست مانند یک کاریکاتور که ممکن است سر یا انگشتان آن بیش از اندازه بزرگ ترسیم شوند، ما باید مراقب باشیم که توسعه گردشگری تنها به افزایش تعداد پروژهها، رویدادها یا شاخصهای اقتصادی محدود نشود. توسعه واقعی زمانی اتفاق میافتد که ابعاد اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، زیستمحیطی، فناوری و هویتی در کنار یکدیگر دیده شوند و هیچکدام قربانی رشد نامتوازن بخش دیگر نشوند.