از نیش کنه تا عوارض کووید-۱۹؛ با آلرژی‌های بزرگسالی آشنا شوید

 ایرنا نوشت: برخی افراد با استعداد ژنتیکی ابتلا به آلرژی به دنیا می‌آیند، اما روچی گوپتا (Ruchi Gupta)، مدیر مرکز پژوهش آلرژی غذایی و آسم در دانشگاه نورث‌وسترن، معتقد است: ژنتیک تنها عامل نیست. اغلب عاملی مانند یک عفونت یا تغییر در بدن، زمینه آلرژی را فعال می‌کند.

یکی از این عوامل فعال‌کننده آلرژی، کووید-۱۹ است. یک مطالعه در سال ۲۰۲۶ میلادی نشان داد ابتلا به کووید-۱۹ با خطر بالاتر ابتلا به رینیت آلرژیک (تب یونجه) و آسم مرتبط است.

فیلیپ کورمن (Philip Curman)، یکی از نویسندگان این مطالعه از مؤسسه کارولینسکا در سوئد، می‌گوید: عفونت خطر را افزایش و واکسیناسیون آن را کاهش داد.

به گفته وی، سیستم ایمنی در طول ابتلا به کووید-۱۹ می‌تواند از کنترل خارج شود و التهاب را افزایش دهد. مطالعات قبلی نشان می‌دهد ویروس آراِس‌وی و رینوویروس (عامل سرماخوردگی) نیز می‌توانند اثرات مشابهی داشته باشند.

آلرژن (Allergen) به هر ماده‌ای گفته می‌شود که سیستم ایمنی بدن را تحریک می‌کند و باعث بروز واکنش آلرژیک می‌شود. گوپتا توضیح می‌دهد: اگر بدن شما در حال مبارزه با یک ویروس باشد و در همان‌زمان با یک آلرژن مواجه شود، سیستم ایمنی دچار سردرگمی می‌شود و واکنش شدیدی نشان می‌دهد؛ انگار می‌گوید: این دیگر چیست؟ همه‌چیز را از بین ببر!

آنتی‌بیوتیک و سردرگمی سیستم ایمنی

اما نکته متناقض اینجاست که درمان برخی بیماری‌های شایع نیز می‌تواند اثرات ناخواسته داشته باشد؛ برای نمونه، مصرف آنتی‌بیوتیک با خطر ابتلا به آلرژی در آینده مرتبط دانسته شده است.

گوپتا می‌گوید دلیل احتمالی این است که آنتی‌بیوتیک‌ها تعادل میکروبیوم روده (باکتری‌های مفیدی که در دستگاه گوارش زندگی می‌کنند) را مختل می‌کنند. این اختلال ممکن است سیستم ایمنی را دچار سردرگمی کند و باعث شود مواد بی‌ضرر را به‌عنوان تهدید بشناسد.

بارداری؛ تغییر بزرگ هورمونی

بارداری نیز تغییر چشمگیری در سیستم ایمنی ایجاد می‌کند و به گفته کِلی کولاس (Kelly Colas)، متخصص آلرژی دانشگاه واشینگتن، می‌تواند اثرات غیرمنتظره‌ای بر آلرژی داشته باشد.

حدود یک‌سوم زنان که از قبل به آلرژی مبتلا هستند، پس از بارداری علائمشان تشدید می‌شود. همچنین پدیده‌ای به نام رینیت بارداری وجود دارد که در آن فرد باردار برای اولین‌بار علائم آلرژی مانند عطسه، گرفتگی را تجربه می‌کند. این وضعیت احتمالاً آلرژی واقعی نیست و معمولاً پس از زایمان از بین می‌رود. به گفته کولاس، دلیل آن هنوز به‌خوبی شناخته نشده، اما به‌نظر می‌رسد با تغییرات هورمونی مرتبط باشد.

پژوهش‌ها نشان می‌دهد زنان ممکن است پس از یائسگی، دوران دیگری از تغییرات هورمونی بزرگ، آلرژی‌های جدیدی را تجربه کنند. کولاس می‌گوید: این هورمون‌ها تقریباً هر کاری می‌توانند انجام دهند.

نیش کنه؛ آلرژی به گوشت قرمز

یکی دیگر از محرک‌های عجیب آلرژی، نیش نوعی کنه به نام ستاره تنها (Lone Star Tick) است. این کنه می‌تواند باعث شود فرد به گوشت قرمز حساسیت پیدا کند.

توماس پلاتس-میلز (Thomas Platts-Mills)، استاد دانشگاه، خودش این نوع آلرژی را تجربه کرد. او در سفری به لندن در سال ۲۰۰۷ میلادی، پس از خوردن شام، ساعت ۲:۳۰ بامداد با کهیر از خواب بیدار شد. در آن زمان، آزمایشگاه او درگیر معمای عجیبی بود: چرا برخی افراد پس از سال‌ها خوردن گوشت، ناگهان به آن حساسیت پیدا می‌کنند؟ او حدس زد این آلرژی پس از نیش کنه رخ می‌دهد و تجربه خودش این حدس را تأیید کرد.

ماجرا از این قرار است: کنه‌ها در بزاق خود مولکولی قندی به نام آلفا-گال حمل می‌کنند. بیشتر پستانداران، از جمله گاو و گوسفند، این مولکول را به‌طور طبیعی در بدنشان تولید می‌کنند. اما انسان‌ها حدود ۱۰ میلیون سال پیش این توانایی را از دست دادند.

وقتی کنه فرد را نیش می‌زند، آلفا-گال وارد بدن او می‌شود. سیستم ایمنی انسان این مولکول را تهدید تلقی می‌کند و علیه آن آنتی‌بادی می‌سازد. از آن پس، هر بار که فرد گوشت قرمز می‌خورد (چون گوشت قرمز هم حاوی آلفا-گال است) بدنش واکنش آلرژیک (کهیر، تورم و ناراحتی گوارشی) نشان می‌دهد.

این وضعیت امروز به‌عنوان سندرم آلفا-گال شناخته می‌شود و با گسترش این کنه‌ها در جهان، به‌سرعت شایع‌تر می‌شود.

آیا درمانی وجود دارد؟

آلرژی جدید، چه پس از یک بیماری ظاهر شود، چه پس از نیش کنه، چه بدون هیچ دلیل مشخصی، ممکن است همیشگی بماند. آلرژی زمانی رخ می‌دهد که بدن ماده‌ای بی‌ضرر را به‌اشتباه خطرناک می‌بیند و علیه آن آنتی‌بادی می‌سازد. گوپتا توضیح می‌دهد: سیستم ایمنی شما آن ماده را دشمن تشخیص داده و علیه آن آنتی‌بادی ساخته است. از آن پس، هر بار با آن روبه‌رو شوید، به آن حمله می‌کند.

در مواردی که علت آلرژی مشخص است، مثلاً التهاب پس از یک بیماری یا تغییر باکتری‌های روده پس از مصرف آنتی‌بیوتیک، می‌توان تا حدی از بروز آن پیشگیری کرد. گوپتا توصیه می‌کند افرادی که آنتی‌بیوتیک مصرف می‌کنند، پروبیوتیک، ماست و غذاهای تخمیری هم بخورند تا باکتری‌های مفید روده‌شان حفظ شود.

داروهایی که سیستم ایمنی را تنظیم می‌کنند، مانند زولایر (Xolair)، نیز امیدوارکننده هستند. پژوهشگران همچنین در حال مطالعه واکسن‌هایی هستند که ممکن است به سیستم ایمنی یاد بدهند به‌جای واکنش شدید، پاسخ ملایم‌تری به آلرژن‌ها بدهد.

گوپتا می‌گوید هنوز راه قطعی برای از بین بردن آلرژی جدید وجود ندارد، اما آینده روشن است: من ۲۰ سال است که درباره آلرژی غذایی مطالعه می‌کنم و دیدن این‌همه پیشرفت واقعاً هیجان‌انگیز است.