آمادهباش برای بارانهای سنگین و خشکسالیهای بزرگ در ایران؛ النینو دقیقا چیست؟
النینو در واقع یکی از دو فاز اصلی یک الگوی طبیعی اقلیمی موسوم به «النینو ـ نوسان جنوبی» یا ENSO است. در این پدیده، دمای سطح آب در بخشهای مرکزی و شرقی اقیانوس آرام استوایی به شکل غیرعادی افزایش...
النینو در واقع یکی از دو فاز اصلی یک الگوی طبیعی اقلیمی موسوم به «النینو ـ نوسان جنوبی» یا ENSO است. در این پدیده، دمای سطح آب در بخشهای مرکزی و شرقی اقیانوس آرام استوایی به شکل غیرعادی افزایش پیدا میکند و همزمان تغییراتی در گردش جو، بادها، فشار هوا و الگوی بارش رخ میدهد. فاز مقابل آن «لانینا» است که با سردتر شدن غیرمعمول همین بخش از اقیانوس همراه است.
چرا گرم شدن یک اقیانوس مهم است؟
اقیانوسها و جو زمین بهشدت به یکدیگر وابستهاند. وقتی دمای آب در بخش بزرگی از اقیانوس آرام تغییر میکند، الگوی تبادل گرما و رطوبت میان اقیانوس و جو نیز تغییر میکند. این تغییر میتواند مسیر حرکت تودههای هوا و سامانههای بارشی را در مناطق مختلف جهان تحت تأثیر قرار دهد.
النینو معمولاً هر دو تا هفت سال یکبار رخ میدهد و یک دوره آن میتواند حدود ۹ تا ۱۲ ماه ادامه داشته باشد. این پدیده معمولاً از ماههای مارس تا ژوئن شروع به شکلگیری میکند و شدت آن اغلب بین نوامبر و فوریه به اوج میرسد. البته هیچ دو رویداد النینویی دقیقاً مشابه یکدیگر نیستند و شدت، زمان وقوع و همراهی آن با سایر الگوهای اقلیمی میتواند نتیجه متفاوتی ایجاد کند.
این مطلب را از دست ندهید: افزایش شدید قیمت طلا و سکه در بازار تهران شنبه ۳۱ مرداد +جدول
النینو برای ایران چه معنایی دارد؟
النینو قرار نیست به شکل یکسان بر تمام کشورهای جهان اثر بگذارد. در بعضی مناطق احتمال بارشهای سنگین و سیلاب بیشتر میشود و در برخی نقاط دیگر، خشکسالی محتملتر خواهد شد. برای همین نمیتوان صرفاً با مشاهده شکلگیری النینو نتیجه گرفت که ایران حتماً وارد یک دوره پربارش یا کمبارش میشود.
اثر این پدیده بر ایران به تعامل آن با سایر الگوهای جوی و اقیانوسی، از جمله وضعیت اقیانوس هند، الگوهای جوی منطقه و شرایط داخلی جو بستگی دارد. بنابراین النینو میتواند یکی از عوامل مؤثر بر پیشبینیهای فصلی باشد، اما بهتنهایی تعیینکننده وضعیت بارش ایران نیست.
اهمیت موضوع زمانی بیشتر میشود که النینو با شرایطی همراه شود که احتمال رخدادهای حدی را افزایش دهد. سازمان جهانی هواشناسی میگوید النینو معمولاً با افزایش دمای جهانی و تغییر الگوهای بارش همراه است و میتواند احتمال موجهای گرما و بارشهای سنگین را در برخی مناطق افزایش دهد.
نکته مهم دیگر این است که «سوپر النینو» یک عنوان رسمی در طبقهبندی سازمان جهانی هواشناسی نیست. این سازمان رویدادهای ENSO را بر اساس شدت، در دستههایی مانند ضعیف، متوسط، قوی و بسیار قوی توصیف میکند. بنابراین وقتی از «سوپر النینو» صحبت میشود، باید آن را بیشتر یک تعبیر رسانهای برای اشاره به یک النینوی بسیار قدرتمند دانست، نه یک طبقهبندی رسمی هواشناسی.
در سال ۲۰۲۶ نیز سازمان جهانی هواشناسی از افزایش احتمال شکلگیری النینو خبر داده است؛ با این حال، کارشناسان تأکید دارند که شدت و آثار منطقهای این پدیده باید در ماههای آینده و با توجه به سایر عوامل اقلیمی دقیقتر بررسی شود.