آزادی بیان زیر تیغ ترامپ

به گزارش گزارشِ هنر، مجله آمریکایی آتلانتیک در تحلیلی تند، سیاست‌های دولت دونالد ترامپ در قبال رسانه‌ها و منتقدان را نمونه‌ای از فاصله گرفتن واشنگتن از ادعای دفاع از آزادی بیان دانست و نوشت رئیس‌جمهور آمریکا در حالی در نخستین روز دوره دوم ریاست‌جمهوری خود فرمانی برای حفاظت از آزادی بیان صادر کرد که دولت او بارها رسانه‌ها و جریان‌های منتقد را تحت فشار قرار داده است؛ روندی که اکنون با ممنوعیت ورود خبرنگاران چند رسانه آمریکایی به کاخ سفید وارد مرحله تازه‌ای شده است.

فرمان آزادی بیان؛ آغاز تناقض

آدام سرور، نویسنده آتلانتیک، یادآور می‌شود: ترامپ در نخستین روز دوره دوم ریاست‌جمهوری خود فرمانی اجرایی صادر کرد که بر اساس آن دولت آمریکا متعهد شد هیچ مقام یا نهاد فدرالی آزادی بیان شهروندان را به شکل مغایر با قانون اساسی محدود نکند.

اما از نگاه نویسنده، آنچه پس از صدور این فرمان رخ داده، فاصله‌ای آشکار میان شعار دولت آمریکا و عملکرد آن ایجاد کرده است.

سرور با اشاره به تصمیم اخیر ترامپ برای ممنوع کردن حضور خبرنگاران CNN، MS NOW و Politico در کاخ سفید، این اقدام را واکنشی به‌نحوه پوشش خبری این رسانه‌ها از دولت آمریکا می‌داند. ترامپ این رسانه‌ها را به انتشار «اخبار جعلی» متهم کرده و گفته است رسانه‌هایی که درباره رئیس‌جمهور و دولت او مطالبی خلاف نظرش منتشر می‌کنند، نباید از دسترسی معمول برخوردار باشند.

این تهدید تنها در حد اعلام موضع باقی نماند؛ رویترز امروز گزارش داد که کاخ سفید ورود خبرنگاران این سه رسانه را متوقف کرده و کارت‌های دسترسی برخی خبرنگاران آن‌ها نیز ضبط شده است. این رسانه‌ها اعلام کرده‌اند که احتمال پیگیری قضایی این اقدام را بررسی می‌کنند.

وقتی کاخ سفید با خبر بد مشکل دارد

آتلانتیک این اقدام را بخشی از روندی گسترده‌تر می‌داند که در آن دولت ترامپ تلاش کرده رسانه‌هایی را که پوشش مطلوبی از عملکرد او ارائه نمی‌کنند، تحت فشار قرار دهد.

این مجله به اقدامات کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا نیز اشاره کرده و مدعی است این نهاد در مواردی شبکه‌های تلویزیونی را درباره برنامه‌هایی که دولت آن‌ها را نامطلوب می‌داند، تحت فشار قرار داده است.

در نمونه‌ای دیگر، دولت ترامپ پیش‌تر خبرگزاری آسوشیتدپرس را از دسترسی معمول به مجموعه خبرنگاران کاخ سفید کنار گذاشت؛ اقدامی که در پی اختلاف بر سر استفاده از عنوان «خلیج آمریکا» به جای «خلیج مکزیک» صورت گرفت و همچنان با چالش‌های حقوقی روبه‌رو است.

هم‌زمان، رویترز در بررسی گسترده‌ای که در ماه اوت منتشر کرد، اعلام کرد: قضات فدرال در دست‌کم ۷۵ پرونده در دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ به این نتیجه رسیده‌اند که دولت او حقوق تضمین‌شده در متمم اول قانون اساسی آمریکا را نقض کرده است. این پرونده‌ها حوزه‌هایی همچون آزادی بیان، آزادی مطبوعات و آزادی مذهبی را دربر می‌گرفتند.

تنها خبرنگاران هدف نیستند

آتلانتیک تأکید می‌کند: مسئله تنها به رسانه‌ها محدود نمی‌شود و متمم اول قانون اساسی آمریکا حوزه‌ای بسیار گسترده‌تر دارد.

بر اساس این تحلیل، دولت ترامپ در حوزه دانشگاه‌ها و مراکز علمی نیز بر محتوای آموزشی، استخدام استادان و پذیرش دانشجویان فشار وارد کرده و در مواردی تخصیص بودجه فدرال به برخی فعالیت‌های علمی و پژوهشی را تحت تأثیر سیاست‌های خود قرار داده است.

این مجله به اقدامات دولت علیه برخی گروه‌های سیاسی و مدنی و پرونده اخراج مهاجرانی اشاره می‌کند که به‌دلیل مواضع سیاسی خود، به‌ویژه در ارتباط با مسئله فلسطین، تحت پیگرد قرار گرفته‌اند.

در یکی از پرونده‌های مورد اشاره، قاضی ویلیام یانگ، منصوب رونالد ریگان، رئیس‌جمهور جمهوری‌خواه سابق آمریکا، اقدام دولت در برخورد با برخی افراد به‌دلیل مواضع سیاسیشان را ناقض متمم اول قانون اساسی دانست و نسبت به پیامدهای چنین رویکردی هشدار داد.

۷۵ رأی قضایی علیه دولت ترامپ

یکی از مهم‌ترین بخش‌های گزارش آتلانتیک به آمار رویترز است. بر اساس بررسی رویترز، در ۷۵ پرونده، قضات فدرال تشخیص داده‌اند که اقدامات دولت ترامپ حقوق مرتبط با متمم اول قانون اساسی را نقض کرده است.

این رقم به‌معنای قطعی شدن همه این احکام نیست، رویترز تصریح کرد: بخشی از آرای مورد اشاره مقدماتی بوده و دولت ترامپ نیز در حدود دوسوم این پرونده‌ها درخواست تجدیدنظر کرده است. در برخی موارد نیز دادگاه‌های تجدیدنظر آرای دادگاه‌های بدوی را متوقف یا لغو کرده‌اند. با این حال، گستردگی این پرونده‌ها نشان می‌دهد مناقشه بر سر حدود اختیارات دولت و آزادی بیان به یکی از چالش‌های حقوقی مهم دوره دوم ترامپ تبدیل شده است.

آزادی بیان؛ برای همه یا تنها هم‌فکران؟

مسئله یک تناقض بنیادی در گفتمان سیاسی ترامپ است: رئیس‌جمهور آمریکا خود را مدافع آزادی بیان معرفی می‌کند، اما منتقدانش می‌گویند هنگامی که این آزادی علیه او یا دولتش به کار گرفته می‌شود، واکنش کاخ سفید تغییر می‌کند.

این تناقض اکنون در برخورد با رسانه‌ها بیش از گذشته قابل مشاهده است؛ از محدود کردن دسترسی خبرنگاران گرفته تا تهدید شبکه‌های تلویزیونی و درگیری‌های حقوقی با رسانه‌هایی که سیاست‌های دولت را نقد می‌کنند.

حتی در جریان یک نشست خبری اخیر، هنگامی که خبرنگاری چین را یکی از سرکوبگرترین کشورها برای روزنامه‌نگاران توصیف کرد، ترامپ در واکنش گفت: «فکر می‌کنم ما هم سرکوبگر هستیم.» آتلانتیک این جمله را نشانه‌ای قابل توجه از نگاه رئیس‌جمهور آمریکا به وضعیت آزادی رسانه‌ها در کشورش دانسته است.

اکنون با اجرای ممنوعیت ورود CNN، MS NOW و Politico به کاخ سفید، جدال بر سر آزادی مطبوعات وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ جدالی که یک سوی آن دولت ترامپ قرار دارد که رسانه‌های منتقد را به انتشار «اخبار جعلی» متهم می‌کند و سوی دیگر آن رسانه‌هایی هستند که می‌گویند محدود کردن دسترسی آن‌ها به‌دلیل محتوای گزارش‌هایشان، دخالت دولت در فعالیت مستقل مطبوعاتی است.