از مارشال تا تهران؛ بهای شکست در خاورمیانه جدید

به گزارش اطلاعات نیوز، نشریه آتلانتیک در مقاله‌ای با عنوان «هزینه شکست در ایران» نوشت توافقی که دونالد ترامپ در ورسای با ایران امضا کرده است، در ظاهر می‌تواند یادآور طرح مارشال پس از جنگ جهانی دوم باشد، اما در ماهیت، تفاوتی بنیادین با آن دارد؛ تفاوتی که به باور این رسانه، ریشه در تغییر توازن قدرت جهانی و کاهش توان آمریکا برای تحمیل اراده خود در خاورمیانه دارد.

در این تحلیل آمده است که طرح مارشال در سال ۱۹۴۷ با هدف تثبیت پیروزی آمریکا در اروپا و بازسازی متحدان شکست‌خورده در جنگ جهانی دوم طراحی شد، اما توافق جدید با ایران، نه در بستر یک پیروزی، بلکه در سایه یک جنگ فرسایشی و پرهزینه شکل گرفته است؛ جنگی که به ادعای نویسنده، پایان آن برای واشنگتن نه با تثبیت برتری، بلکه با پذیرش محدودیت‌ها همراه شده است.

آتلانتیک تأکید می‌کند که تعهد احتمالی به اختصاص منابع کلان برای بازسازی اقتصادی ایران—چه از سوی آمریکا و چه شرکای منطقه‌ای آن—در واقع نوعی «مدیریت پیامد شکست» است، نه سرمایه‌گذاری برای نظم جدید. در این چارچوب، واشنگتن ناچار شده به جای تغییر ساختار سیاسی ایران، بر کنترل آثار اقتصادی و ژئوپلیتیکی جنگ تمرکز کند.

این رسانه آمریکایی با اشاره به خستگی افکار عمومی در ایالات متحده نسبت به درگیری‌های خاورمیانه می‌نویسد که این توافق بازتاب یک روند عمیق‌تر در سیاست خارجی آمریکاست؛ روندی که در آن تمایل به مداخله مستقیم نظامی کاهش یافته و جای خود را به توافق‌های پرهزینه اما کم‌ریسک داده است. از نگاه نویسنده، این تغییر نه از سر قدرت، بلکه ناشی از فرسایش توان سیاسی و نظامی واشنگتن است.

در بخش دیگری از این تحلیل آمده است که توافق با ایران، پیامدهای نمادینی نیز دارد؛ زیرا برای نخستین بار در دهه‌های اخیر، آمریکا به جای طراحی نظم منطقه‌ای مطلوب خود، در موقعیتی قرار گرفته که باید با واقعیت‌های تحمیل‌شده از سوی یک رقیب منطقه‌ای کنار بیاید. به بیان دیگر، آنچه به‌عنوان «توافق توسعه و بازسازی» معرفی می‌شود، در عمل می‌تواند نشانه‌ای از جابه‌جایی نقش‌ها در نظم بین‌الملل باشد.

آتلانتیک در جمع‌بندی خود می‌نویسد: اگر طرح مارشال نماد اوج‌گیری قدرت آمریکا پس از جنگ جهانی دوم بود، توافق با ایران می‌تواند نماد مرحله‌ای جدید از سیاست خارجی ایالات متحده باشد؛ مرحله‌ای که در آن واشنگتن نه به دنبال گسترش نفوذ، بلکه در تلاش برای مهار پیامدهای عقب‌نشینی خود از یک جنگ طولانی و پرهزینه است.

به این ترتیب، از نگاه این نشریه، «بهای شکست در ایران» تنها در ارقام مالی خلاصه نمی‌شود، بلکه در تغییر بنیادین نقش آمریکا در خاورمیانه و کاهش توان آن برای شکل‌دهی به آینده منطقه معنا پیدا می‌کند.