کتاب «صدیقه شهیده» به روایت نویسنده

به گزارش مشرق و به نقل از گزارشِ هنر، حجت‌الاسلام دکتر محمدجواد یاوری سرتختی با اشاره به تألیف کتابی درباره زندگانی حضرت فاطمه زهرا(س)، اظهار کرد: در راستای تدوین تاریخ و سیره حضرت زهرا (س) و ارائه الگوی فاطمی به جامعه اسلامی، تصمیم گرفته شد کتابی با ساختار و شیوه‌ای متفاوت از آثار پیشین منتشر شود. در این مسیر، سبک نگارش، سیاق تدوین و ساختار علمی کتاب از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بود.

وی با اشاره به پیشینه آثار تألیف‌شده درباره حضرت زهرا (س) افزود: از گذشته، عالمان و پژوهشگران به ابعاد مختلف زندگانی حضرت صدیقه طاهره (س) پرداخته‌اند. برخی آثار به صورت تک‌نگاری، تنها به موضوعاتی مانند ولادت حضرت، شهادت ایشان، همراهی با پیامبر اکرم (ص) و امیرالمؤمنین (ع) یا فضائل آن حضرت اختصاص داشته‌اند. علامه مجلسی نیز مجموعه‌ای مستقل از روایات مربوط به حضرت زهرا (س) فراهم کرده‌اند و آثار متعددی درباره ابعاد مختلف زندگانی ایشان در دسترس است.

نویسنده کتاب صدیقه شهیده ادامه داد: با وجود ارزشمندی این تلاش‌ها، در بررسی آثار پیشین، جای یک اثر جامع که سیره حضرت زهرا (س) را به صورت دقیق و نظام‌مند در کنار تاریخ زندگانی ایشان بررسی کند، خالی به نظر می‌رسید. بسیاری از آثار بیشتر با رویکرد روایی تدوین شده بودند؛ ازاین‌رو، تصمیم گرفته شد کتابی با محوریت تاریخ دقیق زندگانی حضرت، سال‌شمار تحولات و بررسی رویدادهای عصر ایشان، از ولادت تا شهادت، تدوین شود.

تاریخ‌نگاری روزشمار؛ از ولادت تا شهادت حضرت زهرا (س)

حجت‌الاسلام یاوری با تشریح ساختار تاریخی کتاب گفت: در بخش تاریخی، رویدادهای زندگانی حضرت زهرا (س) به صورت سال‌شمار تنظیم شده است تا خواننده بتواند با یک منطق مشخص، ترتیب زمانی وقایع را دنبال کند و بداند هر رویداد در چه مقطعی از زندگی آن حضرت اتفاق افتاده است. هدف این بوده که گزاره‌های تاریخی به‌گونه‌ای روشن و منظم ارائه شوند و خواننده بتواند سیر تحولات زندگی حضرت را در بستر تاریخی آن درک کند.

سیره سیاسی، اجتماعی و فرهنگی؛ از تعامل با مردم تا تربیت فرزند

حجت‌الاسلام یاوری با تأکید بر ضرورت پرداختن به سیره عملی حضرت زهرا (س) اظهار کرد: بخش دیگری از کتاب به سیره حضرت اختصاص دارد؛ بخشی که امروزه جامعه اسلامی به آن نیاز جدی دارد. در این قسمت، سیره سیاسی حضرت در تعامل با مسائل سیاسی، سیره اجتماعی ایشان در ارتباط با مردم و رفتارهای اجتماعی، و نیز سبک زندگی آن حضرت بررسی شده است.

وی افزود: در بخش سبک زندگی، موضوعاتی همچون خوراک، پوشاک، مسکن، آراستگی، بهداشت، تربیت کودکان و نظام خانواده مورد توجه قرار گرفته است. همچنین سیره فرهنگی حضرت زهرا (س)، با تمرکز بر مسائل فرهنگی، علمی و آموزشی، در ساختار کتاب جایگاه ویژه‌ای دارد.

این استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: در تدوین کتاب تلاش شد همه این ابعاد در قالب ساختاری جدید، کامل و جامع گردآوری شوند؛ به‌گونه‌ای که مخاطب بتواند علاوه بر شناخت رویدادهای تاریخی زندگی حضرت، با شیوه رفتار، تعاملات اجتماعی، مواضع سیاسی و الگوهای عملی ایشان در زندگی فردی و خانوادگی نیز آشنا شود.

بررسی منابع شیعه، اهل‌سنت و مستشرقان؛ نقد گزارش‌های نادرست

حجت‌الاسلام یاوری با اشاره به روش پژوهشی کتاب گفت: در تدوین این اثر، منابع کهن شیعه و اهل‌سنت و همچنین آثار مستشرقان مورد توجه قرار گرفتند.

وی افزود: در مسیر تدوین این کتاب گزاره‌های تاریخی صحیح و دقیق انتخاب شدند و برخی گزارش‌هایی که با وجود شهرت، نادرست یا ناصواب هستند، مورد نقد و بررسی قرار گرفتند. همچنین برخی از گزارش‌هایی که می‌توانند به تخریب شخصیت حضرت زهرا (س) منجر شوند، با هدف بررسی و نقد علمی در کتاب نقل و ارزیابی شده‌اند.

عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم (ع) تصریح کرد: هدف این بود که مطالب کتاب صرفاً بر اساس شهرت یک روایت یا گزارش تاریخی تنظیم نشود، بلکه اعتبار گزاره‌ها بررسی و موارد نیازمند نقد، به‌صورت روشن مطرح شود تا مخاطب بتواند تصویری دقیق‌تر از تاریخ و سیره حضرت زهرا (س) به دست آورد.

«صدیقه شهیده»؛ از منزلت قرآنی و روایی تا مقتل و سبک زندگی

حجت‌الاسلام یاوری با معرفی کتاب خود با عنوان «صدیقه شهیده» گفت: پس از پایان کار، این کتاب با عنوان «صدیقه شهیده» تدوین شد و در آن، تاریخ زندگانی حضرت زهرا (س) و مقتل ایشان به صورت جامع مورد توجه قرار گرفت.

وی افزود: بخش ابتدایی کتاب به زیست‌نامه و منزلت حضرت زهرا (س) اختصاص دارد؛ منزلتی که از منظر قرآن کریم، پیامبر اکرم (ص)، اهل‌بیت (ع) و حتی صحابه بررسی شده است. در این بخش، موضوعاتی همچون علم، عصمت، شفاعت و کرامت‌های حضرت نیز مطرح شده‌اند.

نویسنده کتاب صدیقه شهیده ادامه داد: بخش بعدی به تاریخ زندگانی حضرت از تولد تا رحلت رسول خدا (ص) می‌پردازد و موضوعاتی مانند ولادت، ازدواج، مراسم عقد و عروسی را بررسی می‌کند. پس از آن، رویدادهای پس از رحلت پیامبر (ص)، ماجرای سقیفه و اعتراض حضرت زهرا (س) به این روند مورد توجه قرار گرفته‌اند.

وی خاطرنشان کرد: در فصل سوم، تاریخ زندگانی حضرت از حق‌طلبی تا شهادت، سیر تحولات سیاسی و اجتماعی این دوره، خطبه دفاع از ولایت، ماجرای هجوم به منزل، بیماری حضرت، زمان دقیق هجوم، وصیت‌نامه و مسئله شهادت ایشان بررسی شده است. در این بخش، تلاش شده است گزارش‌ها با مراجعه به روایات شیعه و اهل‌سنت و در قالبی روزشمار و دقیق تنظیم شوند.

حجت‌الاسلام یاوری با اشاره به بخش سبک زندگی کتاب «صدیقه شهیده» اظهار کرد: در بخش پایانی، ابعاد مختلف سبک زندگی حضرت زهرا (س) از جمله تغذیه، پوشاک، نظافت، روابط خانوادگی، تکریم والدین، همسرداری، نیکی به وابستگان، تدبیر منزل، تربیت کودک، وضعیت مسکن و وسایل منزل و ساده‌زیستی بررسی شده است. همچنین سیره عبادی، معنوی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی حضرت نیز به تصویر کشیده شده است.

وی تأکید کرد: هدف از تدوین این اثر، ارائه تصویری جامع از تاریخ، سیره و سبک زندگی حضرت فاطمه زهرا (س) و فراهم کردن زمینه‌ای برای شناخت دقیق‌تر ابعاد شخصیتی ایشان و بهره‌گیری از الگوی فاطمی در جامعه اسلامی بوده است.