بازرسان آژانس انرژی اتمی به ایران بازگشتند؟ بقایی پاسخ داد

به گزارش گزارشِ هنر، بازرسی اخیر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از نیروگاه بوشهر و اظهارات اسماعیل بقایی درباره تداوم ارتباطات فنی ایران با این نهاد، بار دیگر موضوع بازگشت بازرسان به تأسیسات هسته‌ای کشور را مطرح کرده است؛ موضوعی که پس از حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به مراکز هسته‌ای ایران، با پرسش‌های جدی درباره عملکرد آژانس، حفاظت از اطلاعات محرمانه و مسئولیت این نهاد در قبال امنیت تأسیسات کشور همراه شده است.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در نشست خبری امروز _دوشنبه هجدهم آبان_ با اشاره به آخرین وضعیت همکاری‌های ایران و آژانس اظهار کرد: ما تعهدات خودمان را به آژانس تعلیق نکردیم، اما شرایطی که تحمیل شد، اجرای تعهدات پادمانی را دچار مشکل کرد.

وی افزود: ما عضو پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) هستیم، به توافقنامه پادمان متعهدیم و همواره نیز ثابت‌قدم بودن خود را در اجرای تعهداتمان نشان داده‌ایم.

بقایی ادامه داد: طرفی که اکنون باید پاسخگو باشد، طرف‌های متجاوز علیه ایران هستند که اجرای عادی ترتیبات پادمان را دچار مشکل کردند و مادامی که این وضعیت ادامه داشته باشد، نمی‌توانیم در همکاری با آژانس مشابه شرایط عادی اقدام کنیم.

سخنگوی وزارت امور خارجه با انتقاد از عملکرد شورای حکام و مدیرکل آژانس تصریح کرد: هم شورای حکام و هم شخص مدیرکل آژانس وظایف خود را انجام ندادند و به دلیل مواضع ناشایستی که در قبال حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تأسیسات هسته‌ای ایران اتخاذ کردند، دچار قصور شدند.

وی درباره وضعیت بازرسی‌ها نیز گفت: بازرسی از نیروگاه بوشهر چند روز قبل انجام شده و نمایندگی ایران در وین نیز در ارتباط حرفه‌ای و دائمی با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است.

این اظهارات نشان می‌دهد که گویی همکاری فنی ایران با آژانس در جریان است و بازرسی از نیروگاه بوشهر نیز انجام شده، اما به نظر می‌رسد این موضوع به معنای بازگشت فعالیت‌های عادی بازرسی به تمام تأسیسات هسته‌ای کشور نیست.

گروسی برای بازگشت بازرسان به ایران شرط می‌گذارد

چند روز پیش از این اظهارات بقایی، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد در پنجم آبان، بار دیگر خواستار فراهم شدن زمینه بازگشت بازرسان این نهاد به ایران شده بود.

گروسی مدعی شد ایران دسترسی‌های مورد درخواست آژانس به تأسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده و برخی مراکز دیگر را فراهم نکرده است و این موضوع امکان راستی‌آزمایی وضعیت مواد هسته‌ای اعلام‌شده ایران را با مشکل مواجه کرده است.

وی با اشاره به حملات نظامی ژوئن ۲۰۲۵ و خروج بازرسان آژانس از ایران به دلایل ایمنی، گفت که بازرسان برای بازگشت آمادگی دارند و از تهران خواست اقدامات فنی و تدریجی لازم را برای فراهم شدن شرایط ازسرگیری بازرسی‌ها انجام دهد.

مدیرکل آژانس همچنین با اشاره به تأسیسات فردو، نطنز، اصفهان و راکتور تحقیقاتی خنداب، خواستار دسترسی بازرسان به این مراکز شد و موضوع ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا را از جمله نگرانی‌های آژانس عنوان کرد.

گروسی در عین حال تأکید کرد که تنها استثنا در وضعیت بازرسی‌ها، نیروگاه هسته‌ای بوشهر است که بازرسان آژانس در آن مشغول فعالیت‌های راستی‌آزمایی هستند. او همچنین از همکاری سازمان انرژی اتمی ایران برای فراهم کردن تجهیزات پادمانی مورد نیاز بازرسی سوخت مصرف‌شده این نیروگاه سخن گفت.

مدیرکل آژانس با اشاره به توافق قاهره که در سپتامبر ۲۰۲۵ با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، امضا شده بود، خواستار بازنگری در ترتیبات آن برای ازسرگیری فعالیت‌های پادمانی شد.

با این حال، در اظهارات گروسی خبری از محکومیت قاطع حملات نظامی به تأسیسات هسته‌ای ایران و پاسخگویی درباره مسئولیت آژانس در قبال حفاظت از اطلاعات این مراکز نبود. او در حالی از ایران دسترسی و اطلاعات بیشتر مطالبه می‌کند که هنوز پرسش‌های جدی درباره نحوه حفاظت از اطلاعات محرمانه تأسیسات هسته‌ای کشور بی‌پاسخ مانده است!

اسلامی: اطلاعات مرکز بمباران‌شده فقط در اختیار آژانس بود

در همین ارتباط، محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی، نیز اظهاراتی مطرح کرده بود که ابعاد عجیبی از ابهامات درباره عملکرد آژانس و امنیت اطلاعات هسته‌ای ایران را آشکار می‌کند.

اسلامی اعلام کرد نخستین مکانی که رژیم صهیونیستی بمباران کرد، کارخانه تولید سوخت صفحه‌ای برای رآکتور تحقیقاتی تهران بود؛ رآکتوری که برای تولید رادیودارو مورد استفاده قرار می‌گیرد.

رئیس سازمان انرژی اتمی با تأکید بر اینکه اطلاعات این مکان فقط در اختیار آژانس بوده است، اتهامی جدی درباره احتمال دسترسی دشمن به اطلاعات محرمانه مراکز هسته‌ای ایران مطرح کرد.

وی همچنین درباره اظهارات گروسی گفت: مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در عمل به عامل و پیرو مطیع دشمن ما تبدیل شده و اطلاعات را در اختیار آن‌ها قرار می‌دهد. این اقدامات سوءاستفاده از اختیارات نهادهای بین‌المللی است که اعتبار آن‌ها را زیر سؤال می‌برد و ضعف جدی منشور سازمان ملل متحد و پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای را آشکار می‌کند.

این اتفاقات درحالی رخ داده است که آژانس همواره مدعی است اطلاعات دریافتی از فعالیت‌های هسته‌ای کشورها محرمانه باقی می‌ماند و بازرسی‌ها با هدف راستی‌آزمایی و نظارت بر اجرای تعهدات پادمانی انجام می‌شود.

اما اکنون این پرسش جدی مطرح است که اگر اطلاعات کارخانه تولید سوخت صفحه‌ای رآکتور تهران تنها در اختیار آژانس بوده، رژیم صهیونیستی چگونه از موقعیت این مرکز اطلاع داشته و آن را در نخستین مراحل حملات خود هدف قرار داده است؟ آیا آژانس مسئولیتی در قبال حفاظت از اطلاعاتی که در جریان بازرسی‌ها و همکاری‌های فنی دریافت می‌کند، ندارد؟

آژانس درباره حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران پاسخگو باشد

ماجرای بازگشت بازرسان آژانس را نمی‌توان تنها در چارچوب اختلافات فنی و پادمانی میان تهران و وین بررسی کرد. مسئله اصلی این است که تأسیسات هسته‌ای ایران در شرایطی هدف حملات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی قرار گرفتند که آژانس از فعالیت‌های هسته‌ای کشورمان اطلاع داشت و بخشی از این مراکز تحت نظارت پادمانی قرار داشتند.

اکنون همان نهادی که در برابر حملات به تأسیسات هسته‌ای ایران موضعی متناسب با مسئولیت‌های خود اتخاذ نکرد، از تهران انتظار دارد دسترسی بازرسان را به مراکز آسیب‌دیده فراهم کند و اطلاعات مورد نیاز را در اختیار آن قرار دهد.

این تناقض، پرسش‌های مهمی درباره ماهیت همکاری‌های پادمانی ایجاد می‌کند؛ اگر نظارت آژانس نتوانسته است مانع حمله به تأسیسات هسته‌ای تحت پادمان شود، چه تضمینی وجود دارد که اطلاعات بازرسی‌های آینده نیز به ابزاری برای شناسایی و هدف قرار دادن زیرساخت‌های کشور تبدیل نشود؟

پیش از هرگونه بازگشت به شرایط عادی همکاری، باید درباره عملکرد آژانس در جریان حملات، حفاظت از اطلاعات محرمانه و مسئولیت مدیرکل و شورای حکام در قبال تجاوز به تأسیسات هسته‌ای ایران پاسخ‌های روشنی ارائه شود. ایران نمی‌تواند در شرایطی اطلاعات حساس مراکز هسته‌ای خود را در اختیار نهادی قرار دهد که درباره امنیت این اطلاعات و چگونگی استفاده دشمن از آن‌ها ابهامات جدی وجود دارد.