جنگ امروز را باید در متن زندگی مردم روایت کرد؛ لزوم نگاه تازه در سینما

به گزارش مشرق و به نقل از گزارشِ هنر حسین مهکام کارگردان سینما با تأکید بر ضرورت توجه به زمانه تولید آثار سینمایی و شرایط اجتماعی هر دوره، اظهار کرد: بسیاری از فیلم‌های ساخته‌شده درباره دفاع مقدس و جنگ هشت‌ساله همچنان کارکرد خود را دارند، اما برای ارزیابی و فهم این آثار باید به زمان تولید و دلایل شکل‌گیری آنها نیز توجه کرد. هر فیلم در بستر تاریخی و اجتماعی مشخصی ساخته می‌شود و بازتاب‌دهنده بخشی از واقعیت‌های همان دوره است.

وی با اشاره به تفاوت تجربه جامعه ایرانی از جنگ هشت‌ساله و جنگ‌های اخیر افزود: در بخش عمده جنگ هشت‌ساله، به‌جز مقاطعی از سال‌های پایانی، میدان جنگ خارج از شهرها و در مناطق مرزی قرار داشت. بنابراین بخش زیادی از مردم، خشونت و پیامدهای جنگ را به شکل مستقیم و در متن زندگی روزمره خود تجربه نمی‌کردند اما شرایط امروز پیچیده‌تر شده و جنگ به داخل شهرها و زندگی مردم راه پیدا کرده است.

ضرورت بازخوانی جنگ در متن زندگی مردم

مهکام با بیان اینکه برای شناخت ابعاد جنگ امروز باید به شیوه زیست مردم و تجربه روزمره آنها توجه داشت، بیان کرد: یکی از تفاوت‌های مهم شرایط کنونی این است که جنگ وارد زندگی مردم شده و برای بررسی ابعاد مختلف آن، از ابتدا تا انتهای ماجرا، ناگزیر باید به زندگی و تجربه مردم رجوع کرد. این تغییر، ضرورت نگاه تازه به موضوع جنگ و بازنمایی آن در سینما را دوچندان می‌کند.

این فیلمساز در ادامه به شهادت رهبر جمهوری اسلامی ایران اشاره کرد و گفت: یکی دیگر از ابعاد مهم این مقطع، شهادت رهبر کشور است. اتفاقی که به اعتقاد من، درک عمومی از برخی مواضع و رفتارهای ایشان را تحت تأثیر قرار داد.

وی با یادآوری تعبیر شهید سیدمرتضی آوینی درباره نسبت شهادت و آشکار شدن منطق و حقیقت وجودی شهید، توضیح داد: آوینی جمله‌ای دارد با این مضمون که شهید پس از شهادت تازه نطقش باز می‌شود. به نظرم این تعبیر در شرایط امروز معنای قابل تأملی پیدا کرده است؛ چراکه پس از شهادت ایشان، بخش‌هایی از جامعه بیش از گذشته به منطق رفتاری و مواضعی که در طول سال‌ها درباره مسائل مختلف مطرح کرده بودند، توجه کردند.

مقاومت؛ موضوعی فراتر از روایت‌های پیشین جنگ

مهکام با اشاره به تأثیر رویدادهای اخیر بر نگاه جامعه درباره مفهوم مقاومت اظهار کرد: وقتی مردم در جریان تحولات و حوادث اخیر، برخی از مواضع و هشدارهای پیشین را در بستر واقعیت مشاهده می‌کنند، امکان بازخوانی و فهم تازه‌ای از آن سخنان و رفتارها برایشان فراهم می‌شود. از این منظر، شهادت نیز می‌تواند زمینه‌ای برای آشکار شدن ابعاد تازه‌ای از شخصیت و منطق فکری شهید باشد.

وی در پایان با تأکید بر اهمیت پرداختن به موضوع مقاومت در سینمای امروز گفت: مجموعه این تحولات سبب شده است که مقوله مقاومت جدی‌تر از گذشته مورد توجه قرار بگیرد. به همین دلیل، جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت نیز می‌تواند بستری برای طرح این موضوع و بازتاب تجربه‌های تازه جامعه از جنگ و مقاومت در قالب آثار سینمایی باشد.