ماچادو به ونزوئلا بازگشت؛ دموکراسی به روایت واشنگتن، نفت به کام آمریکا

به گزارش گزارشِ هنر، بازگشت ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان ونزوئلا و برنده جایزه صلح نوبل، پس از حدود ۱۰ ماه تبعید، بار دیگر نقش آمریکا در آینده سیاسی این کشور آمریکای لاتین را به کانون توجه بازگردانده است. این بازگشت در شرایطی انجام می‌شود که واشنگتن از برگزاری انتخابات آزاد و گذار دموکراتیک سخن می‌گوید، اما هم‌زمان با دولت موقت دلسی رودریگز برای گسترش همکاری‌های سیاسی و اقتصادی، به‌ویژه در حوزه نفت، وارد تعامل شده است.

ماچادو روز یکشنبه پس از ورود به ونزوئلا در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «من اینجا هستم. در کنار شما.» بازگشت او با استقبال هوادارانش همراه شد، اما این رویداد هنوز به معنای حضور او در روند تصمیم‌گیری درباره آینده کشور نیست؛ چراکه مذاکرات دولت موقت با بخشی از مخالفان، با حمایت آمریکا ادامه دارد و ماچادو از این گفت‌وگوها کنار گذاشته شده است.

دموکراسی به روایت آمریکا؛ حمایت از رودریگز، کنار گذاشتن ماچادو

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، بازگشت ماچادو را نتیجه مستقیم مذاکرات مورد حمایت واشنگتن دانسته است. او مدعی شد این گفت‌وگوها زمینه آزادی صدها زندانی سیاسی و بازگشت شماری از مخالفان از تبعید را فراهم کرده و می‌تواند به برگزاری انتخابات آزاد و شکل‌گیری دموکراسی پایدار در ونزوئلا منجر شود.

با این حال، سیاست عملی دولت ترامپ در قبال ونزوئلا پرسش‌هایی درباره اولویت‌های واشنگتن ایجاد کرده است. دونالد ترامپ پس از کنار رفتن نیکلاس مادورو از قدرت، از همکاری با دلسی رودریگز حمایت کرده و بارها از توافق‌های نفتی و سرمایه‌گذاری شرکت‌های آمریکایی در این کشور تمجید کرده است؛ در حالی که ماچادو، با وجود جایگاهش در میان مخالفان دولت پیشین، در مذاکرات جاری نقشی مستقیم ندارد.

ترامپ پس از انتشار خبر بازگشت ماچادو مدعی شد که از این موضوع اطلاعی ندارد و تأکید کرد آمریکا به حمایت از رودریگز ادامه خواهد داد. در مقابل، رویترز به نقل از منابع آگاه گزارش داده است که بازگشت ماچادو با هماهنگی آمریکا، پاناما و کلمبیا انجام شده و رئیس‌جمهور آمریکا نیز در جریان این برنامه بوده است. این تفاوت میان اظهارات علنی ترامپ و گزارش منابع آگاه، ابهام‌هایی درباره چگونگی مدیریت تحولات ونزوئلا از سوی واشنگتن ایجاد کرده است.

نفت ونزوئلا؛ محور مهم روابط واشنگتن و کاراکاس

یکی از مهم‌ترین ابعاد سیاست آمریکا در قبال ونزوئلا، منابع عظیم نفتی این کشور است. دولت ترامپ از توافق‌های تولید نفت و سرمایه‌گذاری شرکت‌های آمریکایی استقبال کرده و گسترش همکاری‌های اقتصادی را در دستور کار قرار داده است.

در همین حال، ماچادو از توافق‌های نفتی دولت موقت انتقاد کرده و این پرسش را مطرح کرده است که چرا آمریکا با دولتی وارد توافق می‌شود که او مشروعیت سیاسی آن را نمی‌پذیرد. این موضع نشان می‌دهد اختلاف بر سر آینده ونزوئلا تنها به رقابت میان دولت موقت و مخالفان محدود نیست و چگونگی بهره‌برداری از منابع اقتصادی کشور نیز بخشی از مناقشه سیاسی به شمار می‌رود.

برای واشنگتن، همکاری با دولت موقت امکان پیشبرد توافق‌های اقتصادی را فراهم کرده است؛ اما باید دید در سیاست آمریکا، برگزاری انتخابات و تحقق خواسته‌های سیاسی مردم ونزوئلا چه جایگاهی در مقایسه با منافع اقتصادی و دسترسی به منابع انرژی دارد.

ماچادو و سابقه حمایت از فشار آمریکا علیه ونزوئلا

ماریا کورینا ماچادو از چهره‌های اصلی مخالفان دولت نیکلاس مادورو بوده و در سال‌های گذشته از افزایش فشار خارجی علیه دولت او حمایت کرده است. مواضع او درباره مداخله آمریکا در ونزوئلا نیز با انتقادهایی روبه‌رو شده است؛ به‌ویژه از این منظر که فشار اقتصادی و نظامی قدرت‌های خارجی می‌تواند بر استقلال سیاسی کشورها و حق مردم برای تعیین سرنوشت خود اثر بگذارد.

ماچادو پس از دریافت جایزه صلح نوبل نیز از دونالد ترامپ تمجید کرده بود و جایزه خود را به او تقدیم کرد؛ اقدامی که توجه زیادی برانگیخت. با این حال، حمایت‌های پیشین او از واشنگتن به معنای آن نشده است که دولت ترامپ، رهبری آینده ونزوئلا را به او بسپارد. ترامپ پیش‌تر درباره میزان حمایت داخلی از ماچادو برای اداره کشور تردیدهایی مطرح کرده بود.

این وضعیت، تناقضی قابل توجه در معادلات مخالفان ونزوئلا را آشکار می‌کند: چهره‌ای که از حمایت آمریکا برای فشار بر دولت پیشین استقبال کرده، اکنون در روند مذاکراتی که با پشتیبانی همان کشور انجام می‌شود، جایگاه مستقیمی ندارد.

انتخابات ونزوئلا؛ وعده‌ای بدون زمان مشخص

دلسی رودریگز پیش‌تر از برگزاری انتخابات جدید و حرکت به سوی دموکراسی سخن گفته است، اما هنوز زمان مشخصی برای این انتخابات اعلام نشده است. دونالد ترامپ نیز گفته است ونزوئلا برای برگزاری انتخابات آماده نیست؛ موضعی که در کنار تأکید واشنگتن بر گذار دموکراتیک، پرسش‌هایی درباره زمان و سازوکار انتقال سیاسی ایجاد می‌کند.

اکنون بازگشت ماچادو می‌تواند موضوع مشارکت مخالفان در تعیین آینده کشور را دوباره به صدر تحولات سیاسی ونزوئلا بازگرداند. با این حال، تا زمانی که زمان انتخابات و چارچوب مشارکت جریان‌های سیاسی مشخص نشده باشد، نمی‌توان بازگشت او را نشانه قطعی تغییر در ساختار قدرت دانست.