آغاز سال آبی جدید با بارش «صفر» در ۲۴ استان/ سدها چقدر کسری آب دارند؟

در حالی که سال آبی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ تازه نفس خود را آغاز کرده، آمارهای اولیه از وضعیت مخازن سدهای کشور و به‌ویژه حوضه آبریز تهران، تصویری متناقض و قابل تأمل ارائه می‌دهند. 

ورودی سدها؛ جهش نسبت به سال گذشته، سقوط نسبت به نرمال

ایلنا نوشت: بر اساس آخرین داده‌ها ار ذخایر سدها، میزان ورودی آب به مخازن سدهای کشور تا ۵ مهرماه سال آبی جدید، به رقم ۲۳۰ میلیون مترمکعب رسیده است. این عدد در مقایسه با ۱۸۰ میلیون مترمکعب مدت مشابه سال گذشته، رشدی ۲۵ درصدی را تجربه کرده است. با این حال، نگاهی به متوسط بلندمدت نشان می‌دهد که میزان ورودی سدها در همین بازه زمانی ۳۵ درصد کمتر از میانگین دهه‌ اخیر بوده است؛ موضوعی که زنگ خطری برای پایداری منابع آبی در ماه‌های پیش‌رو محسوب می‌شود.

در سوی دیگر، حجم کل آب موجود در مخازن سدها اکنون به حدود ۲۴ میلیارد و ۹۰ میلیون مترمکعب می‌رسد که نسبت به سال گذشته رشد ۳۰ درصدی و نسبت به متوسط ۱۰ ساله افزایشی ۴ درصدی را نشان می‌دهد. هرچند این آمار در نگاه نخست مثبت ارزیابی می‌شود، اما پراکندگی ذخایر و وضعیت نگران‌کننده سدهای پنجگانه تهران، واقعیت متفاوتی را روایت می‌کند.

 چراغ قرمز در لار و ماملو 

وضعیت ذخایر آبی سدهای پنجگانه تامین‌کننده اصلی آب شرب تهران و البرز حاکی از آن است، سد امیرکبیر با ذخیره ۱۳۵ میلیون مترمکعبی، وضعیت بهتری نسبت به سایرین دارد و نسبت به سال گذشته ۴۰۲ درصد و نسبت به متوسط ۱۰ ساله ۱۸ درصد رشد را ثبت کرده است.

سد لار اما همچنان به عنوان یکی از چالش‌های اصلی مدیریت منابع آبی تهران شناخته می‌شود. با وجود موجودی ۴۱ میلیون مترمکعبی (رشد ۹۶ درصدی نسبت به پارسال)، این سد با ۹۶ درصد ظرفیت خالی، نسبت به متوسط ۱۰ ساله ۴۲ درصد عقب‌ماندگی دارد.

سد طالقان نیز با ۴۱ درصد پرشدگی، شرایط مطلوبی ندارد؛ چرا که نسبت به متوسط ۱۰ ساله با افت ۳۱ درصدی ذخایر روبروست.

ماملو دیگر سد تامین کننده آب پایتخت نیز اکنون تنها ۱۲ درصد پرشدگی دارد؛ هرچند نسبت به پارسال وضعیت بهتری دارد، اما در مقایسه با متوسط ۱۰ ساله با کاهش شدید ۷۳ درصدی مواجه است.

غیبت بارش‌ها در ۲۴ استان 

از ابتدای مهر تا ۴ مهرماه سال آبی جاری میزان بارش‌ها در سطح کشور صفر ثبت شده است؛ این در حالی است که در مدت مشابه سال گذشته ۸ میلی‌متر و در متوسط ۱۰ ساله ۶ میلی‌متر بارندگی رخ داده بود.

داده‌ها نشان می‌دهند که ۲۴ استان کشور از جمله تهران، مرکزی، آذربایجان شرقی و غربی، کرمانشاه، خوزستان، کرمان، خراسان رضوی، سیستان و بلوچستان، کردستان، همدان، لرستان، ایلام، زنجان، سمنان، هرمزگان، اردبیل، گلستان، قم، قزوین، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، مازندران و البرز در هفته نخست سال آبی هیچ قطره بارانی دریافت نکرده‌اند که این خشکی مطلق در شروع پاییز، می‌تواند به معنای تأخیر در آبگیری‌ها و افزایش فشار بر منابع زیرزمینی باشد.

به هر روی با توجه به تداوم ناترازی‌های انرژی و آب، عدم بارش‌های پاییزی در هفته‌های ابتدایی و وابستگی شدید ذخایر سدهای تهران به متوسط بلندمدت، ضرورت بازنگری در مدیریت تقاضا و تدوین پروتکل‌های اضطراری تامین آب در ماه‌های پیش‌رو بیش از پیش احساس می‌شود. به نظر می‌رسد استراتژی مدیریت مصرف دیگر نه یک انتخاب، بلکه تنها راهکار عملیاتی برای عبور از تنش‌های احتمالی در سال آبی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ باشد.