آخرین ایستادگی سید حسن نصرالله برای کودکان غزه
به گزارش گزارشِ هنر، المیادین در گزارشی به بازخوانی مواضع شهید سیدحسن نصرالله، دبیرکل پیشین حزبالله لبنان، درباره جنگ غزه و حمایت از مردم فلسطین پرداخت و نوشت: نصرالله در سخنرانیهای خود تنها درباره...
به گزارش گزارشِ هنر، المیادین در گزارشی به بازخوانی مواضع شهید سیدحسن نصرالله، دبیرکل پیشین حزبالله لبنان، درباره جنگ غزه و حمایت از مردم فلسطین پرداخت و نوشت: نصرالله در سخنرانیهای خود تنها درباره جنگ، راهبرد و مقاومت سخن نمیگفت، بلکه کودکان غزه و رنج غیرنظامیان را نیز در مرکز مواضع خود قرار میداد.
در سوم نوامبر ۲۰۲۳، همزمان با بیرون کشیدن کودکان فلسطینی از زیر آوار در غزه، سید حسن نصرالله از زنان و کودکانی سخن گفت که قربانی حملات اسرائیل شده بودند. او تاکید کرد تصاویر منتشرشده از غزه، تناقض میان ادعاهای غرب درباره حقوق بشر و حمایت این کشورها از حملات اسرائیل را آشکار کرده است.
به نوشته المیادین، سخنان نصرالله در نهایت فراتر از مسائل ژئوپلیتیک بود و به این پرسش میرسید که دیدن چنین رنجی از یک انسان چه میطلبد.
المیادین در ادامه نوشت: نصرالله غزه را مسئلهای نمیدانست که بتوان از فاصلهای دور تنها از آن حمایت کرد، بلکه دفاع از مردم آن را وظیفهای برخاسته از انسانیت میدانست و سکوت در برابر رنج آنان را به معنای مواجه شدن با پرسشهایی درباره انسانیت، ایمان و شرافت فرد میدانست.
این باور البته به سالها پیش از جنگ اخیر غزه بازمیگشت.
«وظیفه دینی، اخلاقی و انسانی» در قبال غزه
در جریان حمله اسرائیل به غزه در نوامبر ۲۰۱۲، نصرالله اعلام کرد ایران، سوریه و حزبالله غزه و مقاومت آن را تنها نخواهند گذاشت و ایستادن در کنار مردم غزه را «یک وظیفه دینی، اخلاقی و انسانی» توصیف کرد.
او در آن زمان پرسید: «چگونه میتوانیم صلح و امنیت را بپذیریم، در حالی که فلسطینیها نه صلح دارند و نه امنیت؟»
یازده سال بعد، زمانی که غزه در مقیاسی بیسابقه ویران میشد، این موضع معنای دیگری پیدا کرد؛ چراکه این وظیفه انسانی دیگر تنها در حد سخن نبود و هزینه آن با فداکاری پرداخت میشد.
کودکانی که چهره واقعی جنگ را نشان دادند
المیادین، سخنرانی سوم نوامبر ۲۰۲۳ را یکی از روشنترین نمونهها برای بررسی بُعد انسانی موضع نصرالله درباره غزه دانست.
تا آن زمان، هزاران فلسطینی کشته شده بودند و کودکان هر روز در تصاویر خانههای بمبارانشده و بیمارستانهای مملو از مجروحان دیده میشدند. خانوادهها نیز در شرایطی که دسترسی به آب، غذا، دارو، برق و سوخت روزبهروز دشوارتر میشد، عزیزان خود را از زیر ساختمانهای فروریخته بیرون میکشیدند.
به نوشته این رسانه، کودکان در استدلال اخلاقی نصرالله جایگاهی محوری داشتند. از نگاه او، رنج کودکان، زبان معمول و گاه بیروحی را که برای توصیف جنگ به کار میرود، کنار میزد.
کودکی که زیر آوار مانده بود، فرزند «دیگری» نبود؛ مادری که در بیمارستانها به دنبال فرزندش میگشت، مادر «دیگری» نبود و پدری که کودک خود را حمل میکرد نیز تنها به دلیل اینکه آن سوی مرز لبنان زندگی میکرد، از نظر اخلاقی دور و بیگانه نبود.
المیادین در ادامه به گزارشهای نهادهای بینالمللی درباره وضعیت غیرنظامیان غزه اشاره کرد.
هزینه انسانی جنگ
در نوامبر ۲۰۲۴، دیوان کیفری بینالمللی برای بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و یوآو گالانت، وزیر جنگ پیشین این رژیم، حکم بازداشت صادر کرد و اعلام کرد دلایل معقولی وجود دارد که نشان میدهد آنها در قبال جنایت جنگیِ گرسنگی دادن به عنوان روش جنگی و جنایت علیه بشریت، از جمله قتل، آزار و دیگر اعمال غیرانسانی، مسئولیت کیفری دارند.
این دادگاه همچنین از وجود دلایل معقول درباره حملات عامدانه علیه جمعیت غیرنظامی غزه سخن گفت.
دیوان کیفری بینالمللی اعلام کرد غیرنظامیان غزه از دسترسی به اقلام ضروری برای بقا، از جمله غذا، آب، دارو، سوخت و برق محروم شدهاند. همچنین کمبود داروهای بیهوشی باعث شده بود پزشکان برخی اقدامات پزشکی، از جمله قطع عضو کودکان را بدون بیهوشی کافی انجام دهند.
در چنین شرایطی، به نوشته المیادین، اصطلاحاتی مانند «خسارت جانبی» معنای دیگری پیدا میکرد؛ چراکه میتوانست به معنای از دست دادن عضو یک کودک باشد.
«تخلیه» نیز میتوانست به معنای خانوادهای باشد که آنچه از زندگیاش باقی مانده را از یک مکان ناامن به مکانی دیگر حمل میکند.
ویرانی زیرساختها نیز به معنای گرسنگی، تشنگی، بیماری و بیمارستانهایی بود که دیگر نمیتوانستند مجروحان را به شکل مناسب درمان کنند.
از سخن تا جبهه حمایت از غزه
حزبالله در هشتم اکتبر ۲۰۲۳، یک روز پس از آغاز حمله اسرائیل به غزه، از جنوب لبنان جبهه حمایت را گشود و عملیات خود را به جنگ غزه مرتبط کرد.
سید حسن نصرالله در سوم نوامبر ۲۰۲۳ با اشاره به جبهه لبنان اعلام کرد: «همه گزینهها روی میز است.»
در ماههای بعد، ارتباط میان عملیات حزبالله و جنگ غزه همچنان محور اصلی سخنرانیهای نصرالله باقی ماند.
این موضع هزینه فزایندهای برای لبنان داشت. روستاهای جنوب این کشور بارها هدف حمله قرار گرفتند، غیرنظامیان کشته شدند، خانهها و زمینهای کشاورزی آسیب دیدند یا ویران شدند و با تشدید حملات اسرائیل، دهها هزار نفر آواره شدند.
با این حال، نصرالله جبهه لبنان را به صورت علنی از غزه جدا نکرد.
در ژوئن ۲۰۲۴ و همزمان با افزایش تهدیدهای اسرائیل برای آغاز جنگی گستردهتر علیه لبنان، نصرالله هشدار داد اگر چنین جنگی تحمیل شود، «مقاومت بدون محدودیت، بدون قواعد و بدون مرز خواهد جنگید».
یک ماه بعد و در میانه مذاکرات آتشبس، او بار دیگر تاکید کرد عملیات حزبالله همچنان به غزه مرتبط است و اگر در غزه آتشبس برقرار شود، مقاومت بدون نیاز به توافق جداگانه لبنان، عملیات خود را متوقف خواهد کرد.
او گفت: «هرچه حماس بپذیرد، همه ما میپذیریم.»
تصویری پدرانه از مسئولیت
المیادین در بخش دیگری از گزارش خود به تصویری اشاره میکند که بسیاری از شهید سید حسن نصرالله دارند؛ تصویری پدرانه که با مفاهیمی مانند حمایت، هدایت و اطمینانبخشی پیوند خورده است.
شهید نصرالله فراتر از دبیرکل حزبالله بود و با جوامعی پیوند داشت که تحت تأثیر اشغال، تجاوز و جنگهای مکرر شکل گرفته بودند.
این رسانه مینویسد قرار دادن این تصویر در کنار مسئله غزه، بُعد دیگری به آن میدهد. توصیف شهید نصرالله به عنوان پدری برای کودکان غزه به این معنا نیست که او میتوانست از هر کودک در برابر حملات اسرائیل محافظت کند یا جایگزین پدر و مادرانی شود که کودکانشان آنها را از دست داده بودند. بلکه این تصویر، به موضعی اشاره دارد که نصرالله بارها بیان کرده بود؛ اینکه درد یک کودک، پیش از هر محاسبه سیاسی، نیازمند توجه انسانی است.
کودکان غزه در زبان انسانی نصرالله جایگاهی محوری داشتند. آنها آمار یا اصطلاحات نظامی نبودند، بلکه کودکانی بودند که رنجشان به واکنشی انسانی نیاز داشت.
«صرفنظر از اینکه فداکاریها چه باشد»
در سپتامبر ۲۰۲۴، این موضع با شرایطی دشوارتر همراه شد.
در روزهای ۱۷ و ۱۸ سپتامبر، دستگاههای ارتباطی در سراسر لبنان منفجر شدند و دهها نفر کشته و هزاران نفر زخمی شدند. انفجارها در خانهها، بازارها و دیگر فضاهای غیرنظامی رخ داد و کودکان نیز در میان قربانیان بودند.
سیدحسن نصرالله در سخنرانی ۱۹ سپتامبر این حملات را ضربهای امنیتی و انسانی بیسابقه توصیف کرد، اما گفت این اتفاقات باعث نخواهد شد حزبالله حمایت از غزه را کنار بگذارد.
او تاکید کرد مقاومت به حمایت از فلسطینیها ادامه خواهد داد، «صرفنظر از اینکه پیامدها چه باشد، فداکاریها چه باشد و چه سناریوهایی پیش روی ما قرار گیرد».
هشت روز بعد، در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۴، سید حسن نصرالله در حمله هوایی اسرائیل به ضاحیه جنوبی بیروت به شهادت رسید.
این سخنان پس از شهادت او معنای دیگری پیدا کرد؛ او زمانی درباره پیامدها سخن گفته بود که پیامدها پیش از آن به لبنان رسیده بود و از فداکاری سخن گفته بود که کشور در حال تحمل هزینههای جنگ بود.
سپس، خودش نیز بخشی از این فداکاری شد.
دو سال بعد؛ کودکان غزه همچنان در رنجاند
المیادین در ادامه گزارش خود مینویسد شاید دردناکترین بخش یادآوری آن سخنرانیها این باشد که کودکانی که محور آن سخنان بودند، همچنان در رنج هستند.
در اوت ۲۰۲۶، یونیسف اعلام کرد دستکم ۳۰۰ کودک در غزه طی ۳۰۰ روز پس از اعلام آتشبس در اکتبر ۲۰۲۵، بر اساس گزارشها، کشته شدهاند؛ یعنی به طور میانگین روزانه یک کودک. صدها کودک دیگر نیز زخمی شدهاند و سوءتغذیه، بیماری، آب ناایمن و آسیب به سامانههای فاضلاب همچنان زندگی کودکان را تحت تأثیر قرار داده است.
یونیسف در این زمینه اعلام کرد: «آتشبسی که هر روز به طور میانگین با کشته شدن یک کودک همراه باشد، در حال ناکام گذاشتن کودکان است.»
تا سپتامبر نیز دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد، اوچا، گزارش داد حملات هوایی اسرائیل و دیگر حملات همچنان مناطق پرجمعیت را تحت تأثیر قرار میدهد و ۹۱ درصد از خانوارهای ارزیابیشده با ناامنی متوسط تا شدید آبی مواجه هستند.
المیادین در پایان گزارش خود نوشت: خانه آسیبدیده میتواند به یک قبر تبدیل شود، شبکه آب ویرانشده میتواند بدون آنکه بمب دیگری فرود بیاید، زندگی را تهدید کند و بیمارستانی که از کار افتاده است، میتواند یک زخم قابل درمان را به حکم مرگ تبدیل کند.
چهارده سال از زمانی که سیدنصرالله ایستادن در کنار غزه را «وظیفه دینی، اخلاقی و انسانی» توصیف کرد گذشته است. نزدیک به سه سال از زمانی که او کودکان غزه را زیر آوار یاد کرد میگذرد و دو سال از شهادت خودش گذشته است.
با این حال، پرسشی که در تمام آن سخنرانیها جریان داشت، همچنان پابرجاست: اگر همبستگی درست در لحظهای که نیازمند فداکاری میشود ناپدید شود، معنای آن چیست؟
از نگاه سیدنصرالله، رنج غزه را نمیتوان با مرزها یا محاسبات سیاسی به موضوعی دور تبدیل کرد. کودکان غزه اهمیت داشتند، زیرا کودک بودند.
المیادین در پایان مینویسد شاید به همین دلیل است که تصویر پدرانهای که با سیدحسن نصرالله پیوند خورده، در میان کسانی که برای او سوگواری میکنند، چنین طنین عمیقی دارد؛ تصویری که در سادهترین معنا، بر بیتفاوت نبودن در برابر درد یک کودک، محافظت در جایی که میتوان و ماندن زمانی که رفتن آسانتر است، تاکید دارد.
دو سال پس از شهادت سید حسن نصرالله، کودکان غزه همچنان در مرکز این روایت قرار دارند و پرسشی که او در سخنرانیهایش مطرح کرد، همچنان باقی است: وقتی کودکان زیر آوار را همه میتوانند ببینند، سکوت چه معنایی دارد؟