پویش یا رفع تکلیف دولت؟

این پویش‌ها گرچه می‌توانند نشانه مهربانی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی افراد باشند اما خواسته یا ناخواسته، بخش بزرگی از وظایف نهادهای دولتی را برعهده می‌گیرند و از مسئولیت‌پذیری آنان می‌کاهند.

مسأله انجمن‌های مردم‌نهاد، مسأله‌ای جدا از کمک‌های انفرادی مردمی است. این انجمن‌ها علاوه برآن که به دلایل گوناگون مانند معافیت‌های مالیاتی، گردش مالی بالا و نظارت‌های ضعیف، می‌توانند به بستر شکل‌گیری تخلفات اقتصادی، فرار مالیاتی، پولشویی و رانت‌خواری بدل شوند، ممکن است حتی اگر وظیفه موردادعای خود را به بهترین نحو انجام ‌دهند، باز هم در بلندمدت، مشکلاتی در ساختارهای اجتماعی به وجود بیاورند.

ارائه بسیاری از خدماتی که خیریه‌ها و پویش‌ها انجام آن را بر عهده می‌گیرند، وظیفه دولت است. دولت باید امکان استفاده از آموزش رایگان و خدمات بهداشتی متنوع و ارزان‌قیمت،اشتغال و رفاه، آزادی‌های اجتماعی، امنیت و زیرساخت‌های لازم برای زندگی را برای همه اقشار جامعه فراهم کند و اگر بخشی از این وظایف به گردن خود مردم بیفتد، ساختارهای اجتماعی با مشکل مواجه خواهند شد.

وقتی خروجی کار پویش‌ها و انجمن‌های مردم‌نهاد با خروجی خدمات دولتی جمع شود، آمارهای مربوط به آسیب‌های اجتماعی و اقتصادی، دقیق و قابل‌تحلیل نخواهدبود. در این صورت، هر خیرخواهی و نیکوکاری، می‌تواند نوعی پرده‌پوشی بر کم‌کاری‌های دولت در ایفای نقش خود به حساب بیاید.

ما برای ارزیابی میزان موفقیت دولت در انجام وظایف خود، نیاز به آماری یکدست از نتایج اقدامات آن داریم؛  نه آماری که نیکوکاران، بخشی از آن را پوشش داده‌اند و نگذاشته‌اند صدای همه کمبودها و بی‌عدالتی‌ها به گوش مقامات مسئول برسد.

برای حل این مسأله، می‌توان تشکل‌های مردمی را چنان سازماندهی کرد که در تعامل کامل با نهادهای دولتی قرار بگیرند تا بدون موازی‌کاری به ایفای نقش بپردازند و از عملکرد و میزان موفقیت یکدیگر در رفع آسیب‌ها مطلع شوند. 

رفع نیاز نیازمندان باید سازوکارهای مشخص و قانونمند داشته باشد و تا جای ممکن توسط صندوق‌های دولتی انجام بگیرد.  کمک‌های مردمی و جشن‌های عاطفه‌ها و دیوارهای مهربانی، نباید باعث شوند فراموش کنیم این وظیفه مردم نیست که آسیب‌های اجتماعی را برطرف سازند، آنها فقط می‌توانند یاریگر و تسهیلگر باشند ولی نقش اصلی برعهده خود دولت است.